كسانى كه در دنيا مستضعف بودهاند ( امّا اهل تقوى و اخلاص بودند ) بلند مرتبه و رفيع مىگردند .
( 4 )
( إِذا رُجَّتِ الْأَرْضُ رَجًّا )
: ( زمانيكه زلزلهاى زمين را بشدّت تكان مىدهد ) .
( 5 )
( وَ بُسَّتِ الْجِبالُ بَسًّا )
: ( و كوهها چون آرد خرد مىشوند ) .
( 6 )
( فَكانَتْ هَباءً مُنْبَثًّا )
: ( و سپس به صورت غبارى در فضا پراكنده مىگردند ) .
( 7 )
( وَ كُنْتُمْ أَزْواجاً ثَلاثَةً )
: ( و شما در آن روز سه گروه مىباشيد ) .
( 8 )
( فَأَصْحابُ الْمَيْمَنَةِ ما أَصْحابُ الْمَيْمَنَةِ )
: ( اوّل اصحاب جانب راست و چه اصحاب دست راستى ! ) .
( 9 )
( وَ أَصْحابُ الْمَشْئَمَةِ ما أَصْحابُ الْمَشْئَمَةِ )
: ( دوّم اصحاب جانب چپ و چه اصحاب دست چپى ! ) .
( 10 )
( وَ السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ )
: ( و سوّم پيشروان سبقت گيرنده ) .
مىفرمايد : وقتى كه در زمين زلزلهاى روى مىدهد كه شدّتش قابل توصيف نيست و كوهها مانند آرد خرد شده و به صورت غبارى در هوا پراكنده مىشوند و در آن روز شما انسانها اصنافى سه گانه خواهيد بود ، اوّل ) دارندگان يمن و سعادت كه شأن و امر آنها بسيار عظيم است ، دوّم ) دارندگان شقاوت و شؤم كه ذلّت و پستى آنها بسيار عظيم است و هيچ گونه كرامتى ندارند ، و سوّم ) السابقون السابقون كه مطابق نظر بعضى مفسران « 1 » ، سبقت گيرندگان بسوى هر آنچه خدا بسوى آن دعوت نموده و مطابق نظر جمعى ديگر كسانى هستند كه بسوى ايمان و طاعت از ديگران پيشى گرفتهاند ، امّا با استفاده از آيات قرآن در موارد ديگر كه كلمهء سابق يا سابقون « 2 » به كار رفته معلوم مىشود كه مراد از سابقون اوّل ، سابقين به خيرات و مراد از سابقون دوّم ، سابقين به اثر خيرات ، يعنى مغفرت و رحمت است ، در اين صورت معنا چنين خواهد بود كه گروه سوّم ، سبقت گيرندگان به اعمال ( در دنيا ) ، سبقت گيرندگان به مغفرتند ( در آخرت ) بعضى مفسّران السابقون اوّل
هامش
( 1 ) . تفسير روح المعانى جلد 27 .
( 2 ) . سورهء فاطر ، آيه 32 - سورهء بقره ، آيه 148 - سورهء مؤمنون ، آيه 61 .