اين حكايت گفتار ظالمان به نفس و مقتصدين از امّت پيامبر صلّى اللّه عليه و إله و سلم است چون سابقين به خيرات گناهى در صحيفهء اعمال خود ندارند « 1 » تا از بابت آن اندوهگين و هراسان باشند ، و مراد از ( حزن ) شدائد و مصائب و اندوهى است كه در دنيا داشتهاند و برخى ديگر گفتهاند مراد از آن ، اندوهى است كه بعد از مرگ و قبل از ورود به بهشت آنها را احاطه مىكند كه منشاء آن ترس از گناهان است .
به همين دليل هم پروردگار خود را با صفت آمرزنده و شكور ياد مىكنند چون خداوند لغزشهاى آنها را آمرزيده و از فضل خود ثواب آنها را افزون نموده است .
و در ادامه در ثناى پروردگار خود مىگويند او خدايى است كه ما را به منزلى وارد نموده كه هيچكس از آنجا بيرون نمىرود و كوچ نمىكند و ما را بدون استحقاق در بهشتى وارد كرده كه مشقّت و تعبى در آن نيست و ما در آنجا در طلب آنچه مىخواهيم دچار خستگى و كندى نمىشويم ، چون هرچه آرزو كنيم در آنجا هست .
( 36 )
( وَ الَّذِينَ كَفَرُوا لَهُمْ نارُ جَهَنَّمَ لا يُقْضى عَلَيْهِمْ فَيَمُوتُوا وَ لا يُخَفَّفُ عَنْهُمْ مِنْ عَذابِها كَذلِكَ نَجْزِي كُلَّ كَفُورٍ )
: ( و كسانى كه كفر ورزيدند ، برايشان آتش جهنّم است كه نه مرگشان مىدهند كه بميرند و نه عذاب جهنّم را از آنان سبك مىكنند ، اينچنين هر كفر پيشهاى را سزا مىدهيم . )
يعنى آتش جهنّم جزاى مخصوص كافران است كه از آنها جدا نمىشوند و در آنجا نه حكم مرگ بر آنها رانده مىشود كه بميرند و از عذاب رها شوند و نه عذاب آتش از آنها تخفيف مىپذيرد تا اندكى بياسايند بلكه آن عذاب عظيم ملازم آنها خواهد بود و در آخر فرمود : ما اينچنين هر كفران پيشهء ناسپاسى را جزا مىدهيم . همچنانكه در جاى ديگرى در وصف دوزخيان و از قول آنها نقل مىشود
( وَ نادَوْا يا مالِكُ لِيَقْضِ عَلَيْنا رَبُّكَ قالَ إِنَّكُمْ ماكِثُونَ
« 2 » گويند : اى مالك جهنّم بايد پروردگارت دربارهء ما حكم
هامش
( 1 ) . مصطفى شاكر ، گويندگان اين قول را مقتصدين و سابقين به خيرات دانسته است كه اين سخن با متن الميزان و تفاسير ديگر در تضاد است . ( مترجم )
( 2 ) . سورهء زخرف ، آيه 77 .