مشاهده نكرد ، هرچه ديد درست و حقيقى بود . ( و مراد از ديدن در اينجا نيز رؤيت قلبى و ادراك است ) .
و سوگند مىخورم كه او بعضى از آيات پروردگارش را مشاهده كرد و با ديدن آنها ، رؤيت پروردگارش تمام شد و ذات حق را با رؤيت قلبى و شهودى ادراك نمود ، امّا مشاهده ذات حق بدون حجاب و بدون وساطت آيت امرى محال است همچنانكه فرمود
( وَ لا يُحِيطُونَ بِهِ عِلْماً
« 1 » به هيچ وجه بر او احاطهء علمى نمىيابند ) در تفسير الدّر المنثور از بعضى از صحابه نقل شده كه گفتند : يا رسول اللّه آيا پروردگارت را ديدهاى ؟ فرمود : او را با چشم نديدهام بلكه دوبار او را با قلب خود مشاهده كردم .
( 19 )
( أَ فَرَأَيْتُمُ اللَّاتَ وَ الْعُزَّى )
: ( پس از لات و عزّى به من خبر دهيد )
( 20 )
( وَ مَناةَ الثَّالِثَةَ الْأُخْرى )
: ( و از سوّمى يعنى منات )
( 21 )
( أَ لَكُمُ الذَّكَرُ وَ لَهُ الْأُنْثى )
: ( آيا پسران مال شما و دختران براى خدايند ؟ )
( 22 )
( تِلْكَ إِذاً قِسْمَةٌ ضِيزى )
: ( اين تقسيم چه قسمت ناعادلانهايست )
( 23 )
( إِنْ هِيَ إِلَّا أَسْماءٌ سَمَّيْتُمُوها أَنْتُمْ وَ آباؤُكُمْ ما أَنْزَلَ اللَّهُ بِها مِنْ سُلْطانٍ إِنْ يَتَّبِعُونَ إِلَّا الظَّنَّ وَ ما تَهْوَى الْأَنْفُسُ وَ لَقَدْ جاءَهُمْ مِنْ رَبِّهِمُ الْهُدى )
: ( اين بتها هيچ حقيقتى ندارند جز نامهايى كه شما و پدرانتان آن را از خود جعل كردهايد و خداوند هيچ حجّتى در تأييد آنها نازل نكرده ، اينها به جز ظنّ و گمان و هواهاى نفسانى پيروى نمىكنند ، با اينكه از ناحيهء پروردگارشان هدايت به نزدشان آمده )
مىفرمايد حال كه دعوت پيامبر و سخنان او به حق است پس از لات و عزّى و منات و ساير بتهاى عرب جاهلى به من خبر دهيد ، همان بتهايى كه آنها را دختران خدا مىشماريد ، با اينكه خود شما دختران را نمىپسنديد آيا اين قسمت ناعادلانه و جائرانه نيست كه پسران از آن شما و دختران از آن خدا باشد ؟ اين اصنام و بتهايى كه شما آلههء خود گرفتهايد جز اين نيست كه مشتى اسماء بدون مسمىّ هستند كه شما و پدرانتان سنگ و چوب را به اين ، نامها ناميدهايد و ماوراى اين اسامى مصاديق و مسمّيات حقيقى
هامش
( 1 ) . سورهء طه آيه 110