جهان مؤثر است . « 1 »
( 5 )
( إِنَّما تُوعَدُونَ لَصادِقٌ )
: ( كه آنچه تهديد شدهايد صادق و آمدنى است )
( 6 )
( وَ إِنَّ الدِّينَ لَواقِعٌ )
: ( و محقّقا روز جزا واقع شدنيست ) در جواب همه سوگندهاى سابق الذّكر مىفرمايد : آنچه وعده داده شدهايد كه روز بعث و جزائى هست و در آنجا به سزاى اعمالتان مىرسيد صادق است و هر آينه محقّقا روز جزا واقع مىشود .
( 7 )
( وَ السَّماءِ ذاتِ الْحُبُكِ )
: ( قسم به آسمان آراسته به زينتها )
( 8 )
( إِنَّكُمْ لَفِي قَوْلٍ مُخْتَلِفٍ )
: ( كه شما در سخنانى متفاوت اختلاف داريد )
( 9 )
( يُؤْفَكُ عَنْهُ مَنْ أُفِكَ )
: ( سخنانى كه هر كس از كتاب خدا منحرف مىشود به وسيله آن انحراف مىيابد )
( حبك ) يعنى حسن و زينت يا خلقت عادلانه و يا خطها و راهها .
مىفرمايد : قسم به آسمان آراسته به زينتها يا آسمانى كه خلقتى معتدل دارد و يا آسمانى كه داراى راهها و خطوط است كه در اين صورت معناى آن شبيه آيهء
( وَ لَقَدْ خَلَقْنا فَوْقَكُمْ سَبْعَ طَرائِقَ
« 2 » هر آينه بر فراز سر شما آسمانى با هفت راه آفريديم ) مىباشد ، به هر جهت مىفرمايد قسم به چنين آسمانى كه هر آينه شما در گفتار متفاوتى سرگردانيد كه بعضى ، بعض ديگر را رد مىكنند احتمالا اشاره به گفتار مشركان دربارهء قرآن است كه مىگفتند قرآن سحر است يا پيامبر ساحر مىباشد يا پيامبر را مجنون مىناميدند و يا قرآن را از مقوله كهانت و با شعر مىدانستند و گاهى آن را دروغ و افك و يا اساطير الاولّين مىناميدند . . . و به وسيلهء اين گفتار مختلفى كه درباره قرآن مىگفتند ، هر كسى كه از قرآن انحراف مىيابد بوسيلهء آنها منحرف مىشود .
( 10 )
( قُتِلَ الْخَرَّاصُونَ )
: ( خدا بكشد دروغگويانى كه بىدليل و برهان سخن
هامش
( 1 ) . و اين معنا را رواياتى كه در تفاسير شيعى ( مجمع البيان ) و اهل سنّت ( الدّر المنثور ) نقل شده تأييد مىكند .
( 2 ) . سوره مؤمنون آيه 17