هم استفهام انكارى باشد « 1 » كه در اين صورت اشاره به همان حكميست كه در آيهء
( لَأَمْلَأَنَّ جَهَنَّمَ مِنَ الْجِنَّةِ وَ النَّاسِ أَجْمَعِينَ
« 2 » هر آينه جهنم را از جن و انس پر مىكنم ) بيان فرمود كه در اين صورت معنا اين است كه : از جهنم پرسيده مىشود آيا هنوز پر نشدهاى ؟ مىگويد : آرى پر شدهام و آن وعدهء حق تو قطعى و محقّق شد . « 3 »
( 31 )
( وَ أُزْلِفَتِ الْجَنَّةُ لِلْمُتَّقِينَ غَيْرَ بَعِيدٍ )
: ( و روزى كه بهشت را به اهل تقوى نزديك مىكنند ، به گونهاى كه دور نيست )
( 32 )
( هذا ما تُوعَدُونَ لِكُلِّ أَوَّابٍ حَفِيظٍ )
: ( اين است آنچه به شما و به هر رجوع كنندهء حافظ احكام الهى وعده داده شده )
( 33 )
( مَنْ خَشِيَ الرَّحْمنَ بِالْغَيْبِ وَ جاءَ بِقَلْبٍ مُنِيبٍ )
: ( هر كسى كه به غيب از خداى رحمان بترسد و با قلبى اهل رجوع و توبه به پيشگاه الهى بيايد )
( 34 )
( ادْخُلُوها بِسَلامٍ ذلِكَ يَوْمُ الْخُلُودِ )
: ( به سلامت داخل بهشت شويد ، امروز روز جاودانگى است )
( 35 )
( لَهُمْ ما يَشاؤُنَ فِيها وَ لَدَيْنا مَزِيدٌ )
: ( برايشان در آنجا هر چه بخواهند هست و نزد ما بيشتر از آن هم هست )
در اين آيات به وضع اهل تقوى در قيامت مىپردازد ، مىفرمايد : در آن روز بهشت براى مردم با تقوا نزديك مىشود در حالى كه از آنها دور نيست و در دسترسشان مىباشد . و براحتى مىتوانند داخل آن شوند و آن وقت خطاب مىرسد : اين ثوابها و اين جنّات همان بهشتى است كه قبلا وعده داده شدهايد ، براى هر كسى كه با توبه و طاعت بسيار به سوى خدا رجوع مىكند و در حفظ آنچه خدا با او عهد كرده مداومت دارد و عهد خدا را ضايع نكرده است ، همان كسى كه از عذابى كه به چشم خود نديده و براى او غيب محسوب مىشده ، خائف و ترسان بوده و با قلبى رجوع كننده به ديدار پروردگارش
هامش
( 1 ) . مطابق تفسير روح المعانى ، ج 26 .
( 2 ) . سورهء سجده ، آيه 13 .
( 3 ) . چنانچه در تفسير سوره فصّلت هم گفتيم همهء موجودات داراى بهرهاى از علم و شعور هستند به همين دليل جهنم به زبان آمده و سخن مىگويد .