يعنى ملبّس شدن به خشيت از خدا و پاك كردن نفس از رذائل اخلاقى . مىفرمايد : هر كس تزكيه شود ، به نفع خود تزكيه شده و خدا از تزكيه شدن شما سودى نمىبرد و در نهايت هم به سوى او بازخواهيد گشت . و خداوند پاداش افرادى را كه نفسشان را تزكيه كردند ، خواهد داد . پس مردم بىهدف رها نشدهاند و سرانجام بسوى خدا بازخواهند گشت . همچنانكه فرمود : ( أَ فَحَسِبْتُمْ أَنَّما خَلَقْناكُمْ عَبَثاً وَ أَنَّكُمْ إِلَيْنا لا تُرْجَعُونَ « 1 » آيا پنداشتيد شما را بيهوده آفريديم و شما به سوى ما بازنمىگرديد ؟ ! ) ( 19 ) ( وَ ما يَسْتَوِي الْأَعْمى وَ الْبَصِيرُ ) : ( و هرگز كور و بينا يكسان نيستند ) ( 20 ) ( وَ لَا الظُّلُماتُ وَ لَا النُّورُ ) : ( و نه تاريكيها و نه روشنايى ) ( 21 ) ( وَ لَا الظِّلُّ وَ لَا الْحَرُورُ ) : ( و نه سايه و نه آفتاب ) ( 22 ) ( وَ ما يَسْتَوِي الْأَحْياءُ وَ لَا الْأَمْواتُ إِنَّ اللَّهَ يُسْمِعُ مَنْ يَشاءُ وَ ما أَنْتَ بِمُسْمِعٍ مَنْ فِي الْقُبُورِ ) : ( و زندگان با مردگان يكسان نيستند كه همانا خدا هدايت خود را به هركس بخواهد مىشنواند و تو نمىتوانى چيزى را به مردگانى كه در گورستان كفر و جهل فرو رفتهاند بشنوانى ) ( 23 ) ( إِنْ أَنْتَ إِلَّا نَذِيرٌ ) : ( تو جز بيم رسانى نيستى ) ظاهرا اين آيات مىخواهد از راه تشبيه بفهماند كه افراد تزكيه شده با افراد مكذّب يكسان نيستند و به منظور تأكيد نفى ، حرف ( لا ) چند مرتبه تكرار شده است . ( حرور ) به معناى شدّت حرارت آفتاب و يا باد سموم است . به هر حال در اين آيات تمثيلهايى براى مؤمن و كافر وجود دارد و مىخواهد آثار و تبعات اعمال آنها را شرح دهد . لذا مؤمن ، بصير و نورانى و زنده است ، چون ايمان او را احياء كرده ، يعنى مؤمن قبل از ايمان مرده بود و خداى تعالى به واسطهء هدايت و ايمان او را زنده كرد ، زيرا او در نفس خود استعداد آن را داشت و آنگاه خطاب به رسولخدا صلّى اللّه عليه و إله و سلم مىفرمايد تو اى
ترجمه خلاصه تفسير الميزان ( فارسى )ج ٤ — صفحة 40
مساهمون: فاطمه مشايخ
ص٤٠
هامش
( 1 ) . سوره مؤمنون آيه 115 .