يعنى ملبّس شدن به خشيت از خدا و پاك كردن نفس از رذائل اخلاقى .
مىفرمايد : هر كس تزكيه شود ، به نفع خود تزكيه شده و خدا از تزكيه شدن شما سودى نمىبرد و در نهايت هم به سوى او بازخواهيد گشت . و خداوند پاداش افرادى را كه نفسشان را تزكيه كردند ، خواهد داد . پس مردم بىهدف رها نشدهاند و سرانجام بسوى خدا بازخواهند گشت . همچنانكه فرمود :
( أَ فَحَسِبْتُمْ أَنَّما خَلَقْناكُمْ عَبَثاً وَ أَنَّكُمْ إِلَيْنا لا تُرْجَعُونَ
« 1 » آيا پنداشتيد شما را بيهوده آفريديم و شما به سوى ما بازنمىگرديد ؟ ! )
( 19 )
( وَ ما يَسْتَوِي الْأَعْمى وَ الْبَصِيرُ )
: ( و هرگز كور و بينا يكسان نيستند )
( 20 )
( وَ لَا الظُّلُماتُ وَ لَا النُّورُ )
: ( و نه تاريكيها و نه روشنايى )
( 21 )
( وَ لَا الظِّلُّ وَ لَا الْحَرُورُ )
: ( و نه سايه و نه آفتاب )
( 22 )
( وَ ما يَسْتَوِي الْأَحْياءُ وَ لَا الْأَمْواتُ إِنَّ اللَّهَ يُسْمِعُ مَنْ يَشاءُ وَ ما أَنْتَ بِمُسْمِعٍ مَنْ فِي الْقُبُورِ )
: ( و زندگان با مردگان يكسان نيستند كه همانا خدا هدايت خود را به هركس بخواهد مىشنواند و تو نمىتوانى چيزى را به مردگانى كه در گورستان كفر و جهل فرو رفتهاند بشنوانى )
( 23 )
( إِنْ أَنْتَ إِلَّا نَذِيرٌ )
: ( تو جز بيم رسانى نيستى )
ظاهرا اين آيات مىخواهد از راه تشبيه بفهماند كه افراد تزكيه شده با افراد مكذّب يكسان نيستند و به منظور تأكيد نفى ، حرف ( لا ) چند مرتبه تكرار شده است .
( حرور ) به معناى شدّت حرارت آفتاب و يا باد سموم است .
به هر حال در اين آيات تمثيلهايى براى مؤمن و كافر وجود دارد و مىخواهد آثار و تبعات اعمال آنها را شرح دهد .
لذا مؤمن ، بصير و نورانى و زنده است ، چون ايمان او را احياء كرده ، يعنى مؤمن قبل از ايمان مرده بود و خداى تعالى به واسطهء هدايت و ايمان او را زنده كرد ، زيرا او در نفس خود استعداد آن را داشت و آنگاه خطاب به رسولخدا صلّى اللّه عليه و إله و سلم مىفرمايد تو اى
هامش
( 1 ) . سوره مؤمنون آيه 115 .