قُلُوبِكُمْ وَ إِنْ تُطِيعُوا اللَّهَ وَ رَسُولَهُ لا يَلِتْكُمْ مِنْ أَعْمالِكُمْ شَيْئاً إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ )
:
( عربهاى بيابان نشين به تو گفتند : ايمان آورديم ، بگو : هنوز ايمان نياوردهايد ، بلكه اسلام آوردهايد ، چون هنوز ايمان در قلبهاى شما وارد نشده و اگر خدا و رسول را اطاعت كنيد ، خدا از اعمالتان چيزى نمىكاهد همانا او آمرزنده و مهربان است )
در اين آيه فرق بين اسلام و ايمان بيان شده ، اسلام معنايى قائم به زبان و اعضاء است ، به معناى تسليم شدن و گردن نهادن يعنى اينكه انسان به زبان شهادتين بگويد و هر چه خدا دستور مىدهد ظاهرا انجام دهد ، حال چه قلبا اعتقاد به حقانيّت آن داشته باشد و چه نداشته باشد و آثار اسلام ، محترم بودن جان و مال و حلال بودن نكاح و ارث فرد مسلمان مىباشد ، امّا ايمان معنايى قائم به قلب و از قبيل اعتقاد است به معناى اينكه انسان قلبا به حقانيّت معنايى معترف باشد و زبان و اعضاء جوارحش نيز به آن مطلب اقرار داشته باشند و در عمل نيز به لوازم آن ايمان پايبند باشد .
پس اين آيه در جواب اعراب باديه نشينى كه بابت اسلام آوردن خود بر پيامبر صلّى اللّه عليه و إله و سلم منّت گذاشته و ادّعاى ايمان مىكنند ، مىفرمايد به آنها بگو : شما ايمان نياوردهايد ، بلكه مسلمان شدهايد ، ولى هنوز ايمان در قلبهايتان وارد نشده ، امّا اگر با اخلاص دعوت خدا و رسول را اجابت كنيد و در اعتقاد و عمل مطيع خدا و رسول باشيد و از اوامر ولايى رسول اطاعت نمائيد ، خداوند از جزاى اعمالتان چيزى نمىكاهد چون او آمرزنده و مهربان است و رحمت خود را به شما افاضه مىكند و نقائص شما را مىپوشاند و جزاى شما را نيكو مىگرداند . در اين آيه نيز اشارتى وجود دارد كه عدم اطاعت از خدا و رسول موجب نقص عمل و كاستن از اجر مىشود همچنانكه فرمود
( أَطِيعُوا اللَّهَ وَ أَطِيعُوا الرَّسُولَ وَ لا تُبْطِلُوا أَعْمالَكُمْ
« 1 » از خدا و رسول اطاعت كنيد و اعمال خود را باطل مكنيد ) .
( 15 )
( إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ الَّذِينَ آمَنُوا بِاللَّهِ وَ رَسُولِهِ ثُمَّ لَمْ يَرْتابُوا وَ جاهَدُوا بِأَمْوالِهِمْ وَ أَنْفُسِهِمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ أُولئِكَ هُمُ الصَّادِقُونَ )
: ( منحصرا مؤمنان كسانى هستند كه به
هامش
( 1 ) . سورهء محمّد صلّى اللّه عليه و إله و سلم آيه 33 .