و از روى نادانى بر قومى بتازيد و بعدا كه آگاه شديد از رفتارى كه كردهايد نادم و پشيمان شويد . در روايات آمده كه اين شخص فاسق وليد بن عقبه ابن محيط برادر مادرى عثمان بوده و او كسى است كه بعد از سعد بن ابى وقاص والى كوفه بود و در حالت مستى در پيشاپيش مردم به نماز ايستاد و نماز صبح را چهار ركعتى خواند ! سپس گفت مىخواهيد بيشتر برايتان بخوانم ؟ و وقتى خبر به عثمان رسيد او را عزل كرد و حضرت امير عليه السّلام به او حدّ زدند . امّا در خصوص شأن نزول اين آيه نقل شده كه رسولخدا صلّى اللّه عليه و إله و سلم وليد را به جانب بنى مصطلق فرستاد تا از آنها زكات بگيرد و وقتى او به نزديك آنها رسيد آنها سواره به استقبال او آمدند و او پنداشت كه آنها مىخواهند با او بجنگند ، پس بسوى رسول اللّه صلّى اللّه عليه و إله و سلم بازگشت و گفت : اينها مرتدّ شدهاند و زكات ندادند . و وقتى رسولخدا براى تحقيق عازم آن قبيله شدند ، آشكار شد كه حقيقت امر چه بوده و در اينجا بود كه اين آيه نازل شد .
پس از همين آيه استفاده مىشود كه اصل عقلايى اينست كه وقتى فرد مطمئن و غير فاسقى خبرى را آورد به آن ترتيب اثر داده شود « 1 » .
( 7 )
( وَ اعْلَمُوا أَنَّ فِيكُمْ رَسُولَ اللَّهِ لَوْ يُطِيعُكُمْ فِي كَثِيرٍ مِنَ الْأَمْرِ لَعَنِتُّمْ وَ لكِنَّ اللَّهَ حَبَّبَ إِلَيْكُمُ الْإِيمانَ وَ زَيَّنَهُ فِي قُلُوبِكُمْ وَ كَرَّهَ إِلَيْكُمُ الْكُفْرَ وَ الْفُسُوقَ وَ الْعِصْيانَ أُولئِكَ هُمُ الرَّاشِدُونَ )
: ( و بدانيد كه رسولخدا در ميان شماست بايد كه از او اطاعت كنيد و اگر او از شما در بسيارى امور اطاعت كند خود شما به هلاكت مىافتيد و ليكن خداوند ايمان را محبوب شما كرد و آن را در قلبهايتان زينت داد و كفر و فسوق و عصيان را مورد نفرت شما قرار داد ، اين چنين كسانى رشد يافتگانند )
( عنت ) يعنى گناه و هلاكت و ( طوع ) يعنى اطاعت و انقياد ، آيه شريفه در مقام آنست كه بفرمايد : وقتى رسولخدا صلّى اللّه عليه و إله و سلم در بين شماست ، شما بايد در حوادثى كه با آن
هامش
( 1 ) . منتها در صورتى كه خبر فقط توسّط يك شخص آورده شده باشد ، اين خبر در صورتى ايجاد ظنّ قريب به يقين مىكند ، كه آن شخص ، فردى موثّق و غير فاسق باشد و اگر خبرى به صورت تواتر به ما برسد ، يعنى از چند طريق مختلف و توسّط اشخاص گوناگون به دست ما برسد ، چنين خبرى حجّت قطعى است .