خواص انسانى مشاركت دارند ، ولى مؤمن بر همان فطرت اصلى خودش باقى است و بواسطهء آن به سعادت دائمى در حيات اخروى نايل مىشود ولى كافر از آن فطرت منحرف شده و به زودى به كيفر اعمالش معذّب مىگردد .
( 13 )
( يُولِجُ اللَّيْلَ فِي النَّهارِ وَ يُولِجُ النَّهارَ فِي اللَّيْلِ وَ سَخَّرَ الشَّمْسَ وَ الْقَمَرَ كُلٌّ يَجْرِي لِأَجَلٍ مُسَمًّى ذلِكُمُ اللَّهُ رَبُّكُمْ لَهُ الْمُلْكُ وَ الَّذِينَ تَدْعُونَ مِنْ دُونِهِ ما يَمْلِكُونَ مِنْ قِطْمِيرٍ )
: ( شب را در روز و روز را در شب فرو مىبرد و خورشيد و ماه را مسخر كرده تا هر يك براى مدّتى معيّن حركت كنند ، همين خداست كه پروردگار شماست و همه ملك عالم از آن اوست و خدايانى كه به جاى او مىخوانيد حتّى مالك پوستهء هستهاى از يك خرما هم نيستند . )
( ايلاج شب در روز ) به معناى آن است كه با طولانى كردن شب ، روز را كوتاه كند و مىفرمايد اختلاف شب و روز از نظر بلندى و كوتاهى در اثر حركت اجرام آسمانيست كه خداوند آنها را براى تداوم بقا و حيات انسانى مسخّر نموده . و حال كه امر خلقت و تدبير شما در دريا و خشكى ، در آسمان و زمين همه منتسب به خداست ، پس او تنها پروردگار و مالك و مدّبر امر شماست و همه ملك آسمانها و زمين بدست اوست امّا ساير معبودها كه مشركين آنها را مىخوانند حتّى مالك روكش هستهء يك خرما ( و يا اثر باقى مانده خرما بر هستهء آن ) هم نيستند .
( 14 )
( إِنْ تَدْعُوهُمْ لا يَسْمَعُوا دُعاءَكُمْ وَ لَوْ سَمِعُوا مَا اسْتَجابُوا لَكُمْ وَ يَوْمَ الْقِيامَةِ يَكْفُرُونَ بِشِرْكِكُمْ وَ لا يُنَبِّئُكَ مِثْلُ خَبِيرٍ )
: ( اگر آنها را بخوانيد دعاى شما را نمىشنوند و بفرض اگر هم بشنوند شما را اجابت نمىكنند و روز قيامت به شرك شما نسبت به خود كافر مىشوند و هيچ كس مانند خداوند خبير و آگاه ، تو را با خبر نمىكند . )
در توضيح اينكه آن معبودها مالك هيچ چيز نيستند شاهد مىآورد و مىفرمايد ، اين معبودها چنانند كه اگر شما آنها را بخوانيد نمىشنوند ، چون مشتى بتهاى سنگى و چوبى بدون شعور و احساس هستند و ارباب شما چون ملائكه و قدّيسين هم آنچنان سرگرم كار خود هستند كه اطلاعى از پرستش شما ندارند به علاوه از ناحيهء خود ، مالك حس