مىگويند : بگذاريد ما هم با شما بپيونديم ، امّا خداوند به رسول خود خبر مىدهد كه اينها مىخواهند كلام خدا را تبديل كنند ( و كلام خدا همان وعدهايست كه خدا به اهل حديبيّه داد كه به زودى غنائم خيبر را به آنها اختصاص مىدهد ) پس تو نگذار اينها به دنبالتان بيايند و بگو : به دنبال ما نياييد خداوند اينچنين فرموده ، و آنگاه آنها از شدّت خشم و غضب و به جهت اينكه از رفتن منع شدهاند ، مىگويند : شما به ما حسد مىورزيد كه نمىگذاريد ما با شما در غنائم شريك باشيم و مىخواهيد خودتان به تنهايى غنائم را مالك شويد . و اين كلام ، گفتار كسى است كه نه ايمان دارد و نه عقل ، چون نمىفهمد كه رسولخدا صلّى اللّه عليه و إله و سلم معصوم است و جز به امر خدا حكم نمىكند ، لذا در انتها مىفرمايد اينها به جز اندكى نمىفهمند ، يعنى به بساطت عقل و ضعف فهم و ايمان دچار هستند و درك درستى ندارند .
( 16 )
( قُلْ لِلْمُخَلَّفِينَ مِنَ الْأَعْرابِ سَتُدْعَوْنَ إِلى قَوْمٍ أُولِي بَأْسٍ شَدِيدٍ تُقاتِلُونَهُمْ أَوْ يُسْلِمُونَ فَإِنْ تُطِيعُوا يُؤْتِكُمُ اللَّهُ أَجْراً حَسَناً وَ إِنْ تَتَوَلَّوْا كَما تَوَلَّيْتُمْ مِنْ قَبْلُ يُعَذِّبْكُمْ عَذاباً أَلِيماً )
: ( به اعرابى كه تخلّف كردند بگو : اگر راست مىگوييد : به زودى در جنگى ديگر دعوت خواهيد شد ، جنگ با مردمى قدرتمند و دلاور كه يا بايد مسلمان شوند يا بايد با آنها بجنگيد ، اگر در آن روز اطاعت كرديد ، خداوند اجرى نيك به شما خواهد داد و اگر روى گردانديد همچنانكه در جنگ قبلى اعراض كرديد ، خداوند شما را به عذابى دردناك معذّب مىكند )
منظور از قومى كه داراى بأس شديد بودند ، قبيلهء هوازن يا ثقيف و يا مردم روم مىباشند كه در جنگ موته و تبوك شركت كردند .
خداى سبحان در اينجا به رسول گرامى خود مىفرمايد به اين متخلفّان بگو : اگر راست مىگوييد اين بار كه مسأله جنگ پيش آمد و وظيفه شما جنگيدن با قومى نيرومند بود ، براى آنكه اسلام بياورند ( يعنى شق سوّم كه جزيه گرفتن باشد در مورد آنان ، نخواهد بود ، چون مشركند و حكم جزيه مخصوص اهل كتاب است ) اگر اطاعت كرديد و جنگ نموديد . خدا هم اجر شما را مىدهد . ولى اگر با عدم خروج اعراض كرديد