متضمّن بذل طاعت به قدر مقدور است .
در اينجا مىخواهد بفرمايد همانطور كه اطاعت از رسولخدا صلّى اللّه عليه و إله و سلم عين اطاعت از خداست بيعت با رسولخدا نيز ، بيعت با خداست و دست او دست خداست و براى تأكيد اين معنا عبارت
( يَدُ اللَّهِ فَوْقَ أَيْدِيهِمْ )
را اضافه مىكند و در اينكه كارها و خصائص رسولخدا صلّى اللّه عليه و إله و سلم كار خدا و شأن اوست آيات فراوانى در قرآن كريم آمده همچنانكه مىفرمايد
( وَ ما رَمَيْتَ إِذْ رَمَيْتَ وَ لكِنَّ اللَّهَ رَمى
« 1 » تو سنگ ريزه نيانداختى آن زمان كه انداختى ، بلكه خدا انداخت )
در ادامه مىفرمايد : حال كه بيعت با تو بيعت با خداست ، پس هر كس بيعت تو را بشكند و نقض عهد كند ، بيعت خدا را شكسته و بجز خودش كسى از عمل او متضرّر نمىشود و اگر هم به عهد خود وفا كند ، كسى جز خودش از آن سود نمىبرد ، چون خداوند غنى مطلق است و سپس به كسانى كه عهد و بيعت خدا را حفظ مىكنند وعدهء اجر عظيم مىدهد .
در اين آيه اشارتى وجود دارد كه خداوند نسبت به بيعت ، بيعت كنندگان آگاه است و مىداند كه به زودى بعضى از ايشان بيعت خود را نقض مىكنند .
( 11 )
( سَيَقُولُ لَكَ الْمُخَلَّفُونَ مِنَ الْأَعْرابِ شَغَلَتْنا أَمْوالُنا وَ أَهْلُونا فَاسْتَغْفِرْ لَنا يَقُولُونَ بِأَلْسِنَتِهِمْ ما لَيْسَ فِي قُلُوبِهِمْ قُلْ فَمَنْ يَمْلِكُ لَكُمْ مِنَ اللَّهِ شَيْئاً إِنْ أَرادَ بِكُمْ ضَرًّا أَوْ أَرادَ بِكُمْ نَفْعاً بَلْ كانَ اللَّهُ بِما تَعْمَلُونَ خَبِيراً )
: ( به زودى ، عدهّاى از اعراب كه از حركت با تو تخّلف ورزيدند از روى عذرخواهى مىگويند : اموال و خانوادهمان ما را مشغول كرده و از شركت در جهاد مانع شد ، پس تو از خدا براى ما طلب مغفرت كن ، ولى اين سخنى است كه با زبان خود مىگويند و در دلشان چيز ديگريست ، به آنها بگو اگر خدا اراده ضرر يا نفعى براى شما بكند ، كيست كه بتواند مانع آن شود ؟ بلكه خدا به آنچه مىكنيد آگاه است )
( اعراب ) يعنى عرب باديهنشين و ( مخلّف ) يعنى كسى كه در جاى كسانى كه از شهر
هامش
( 1 ) . سورهء انفال آيه 17