كند و اينها در صورتى تحقّق مىيابد كه آن كلام ، حق را برساند و متضمّن سعادت و رستگارى نفس باشد ، با اين بيان مراد از ( كلم الطيب ) عقايد حقّه است كه انسان آن را زير بناى اعتقاد و عمل خود قرار مىدهد و در رأس آنها كلمهء توحيد است كه ساير اعتقادات حقّه نيز به آن باز مىگردند .
و ما نظير اين تفسير را در آيه 24 و 25 سوره ابراهيم دربارهء شجرهء طيّبهاى كه اصل آن ثابت است و شاخههايش در آسمان مىباشد ، بيان كرديم . و صعود ( كلم الطيب ) به سوى خداى متعال عبارتست از تقرّب آن به نزد خدا . چون هر چيز كه به درگاه خدا نزديك شود اعتلاء يافته و از آنجا كه اعتقاد ، قائم به شخص معتقد مىباشد ، نتيجه تقّرب اعتقاد به درگاه خدا ، تقّرب صاحب و معتقد به آن است و در ادامه مسلّما وقتى اعتقاد و ايمان ، حق و صدق بود ، قهرا عمل صاحبش نيز آن را تصديق مىكند ، يعنى عمل او نيز مطابق با اعتقادش خواهد بود . چون عمل از فروع علم و از آثار آنست .
لذا عمل صالح نتيجه اعتقاد حقّه است و چنين عملى سزاوار قبول در درگاه الهى است و اين عمل ، اعتقاد حق را در صعود و تقرّب به سوى خدا كمك مىنمايد .
در ادامه مىفرمايد كسانى كه به هر مكرى متوّسل مىشوند و هر عمل زشتى را مرتكب مىگردد تا بوسيله آن براى خود عزّتى كسب كنند ، بواسطهء اعمال پليدشان عذابى شديد خواهند داشت و مكرهايشان همه نابود و بىنتيجه مىشود و هيچ اثر مثبتى كه در بردارنده سعادت و عزّت آنها باشد ، نخواهد داشت .
( 11 )
( وَ اللَّهُ خَلَقَكُمْ مِنْ تُرابٍ ثُمَّ مِنْ نُطْفَةٍ ثُمَّ جَعَلَكُمْ أَزْواجاً وَ ما تَحْمِلُ مِنْ أُنْثى وَ لا تَضَعُ إِلَّا بِعِلْمِهِ وَ ما يُعَمَّرُ مِنْ مُعَمَّرٍ وَ لا يُنْقَصُ مِنْ عُمُرِهِ إِلَّا فِي كِتابٍ إِنَّ ذلِكَ عَلَى اللَّهِ يَسِيرٌ )
: ( و خداست كه شما را از خاك و سپس از نطفه خلق كرد و آنگاه شما را به صورت نر و ماده قرار داد و هيچ جنس مؤنثى باردار نمىشود و وضع حمل نمىكند مگر به علم خدا و هيچ سالخوردهاى عمر طولانى نمىكند و هيچ مقدارى از عمرش كاسته نمىگردد مگر آنكه همه در كتابى مضبوط است و اين كار بر خدا آسان مىباشد . )
همچنانكه گفتيم خاك مبدأ بعيد خلقت بشر است كه هم آدم ابو البشر از آن آفريده