در اين بهشت نهرهايى از آب تازه و راكد نشده و نهرهايى از شير خوش طعم فاسد نشدنى و نهرهايى از شرابى لذّتبخش كه مستى و سستى نمىآورند و نهرهايى از عسل خالص و بدون موم و خلاصه از همه نوع ميوهها و مشتهياتى كه آرزو كنند ، وجود دارد و بالاتر از همهء اينها آمرزشى از جانب پروردگارشان است كه تمام گناهان و بديهاى آنها را محو مىكند و رأفت و رحمت الهى سراپاى آنها را در بر مىگيرد . با اين حال آيا كسى كه وارد چنين بهشتى مىشود مثل كسى است كه جاودانه در آتش دوزخ است و نوشيدنى ايشان آبى بسيار داغ و جوشان است كه رودههايشان را تكّه تكّه مىكند ؟ البتّه اينها با هم يكسان نيستند .
( 16 )
( وَ مِنْهُمْ مَنْ يَسْتَمِعُ إِلَيْكَ حَتَّى إِذا خَرَجُوا مِنْ عِنْدِكَ قالُوا لِلَّذِينَ أُوتُوا الْعِلْمَ ما ذا قالَ آنِفاً أُولئِكَ الَّذِينَ طَبَعَ اللَّهُ عَلى قُلُوبِهِمْ وَ اتَّبَعُوا أَهْواءَهُمْ
« 1 » ) : ( و بعضى از آنها به تلاوت قرآن تو گوش مىدهند ولى همين كه بيرون مىروند از كسانى كه خدا به آنها علم داده مىپرسند ، او چند لحظهء قبل چه گفت ؟ اينها كسانى هستند كه خدا بر دلهايشان مهر نهاده و از هواهاى نفسانى خود پيروى مىكنند )
مىفرمايد بعضى از اين كفّار در ظاهر به قرآن خواندن تو و اصول معارف و احكامى كه برايشان بيان مىكنى گوش مىدهند امّا همين كه از نزد تو بيرون مىرفتند ، به جهت غرور و تكبّرى كه داشتند و حرف حق را درك نمىكردند يا به منظور استهزاء و تحقير « 2 » از مؤمنانى كه خدا به آنها آگاهى و علم داده بود ، مىپرسيدند : اين چند لحظه قبل و يا در اين ساعت ، محمد صلّى اللّه عليه و إله و سلم چه گفت ؟ ! اين رفتار آنها به جهت آنست كه آنها عهد فطرى خود را نقض كردهاند و خدا هم به عنوان مجازات بر قلبهايشان مهر نهاده و به همين دليل ديگر حق در دلهايشان نفوذى ندارد و فقط از تمايلات نفسانى خود
هامش
( 1 ) . در تفسير مجمع البيان در ذيل اين آيه از حضرت على عليه السّلام روايت شده كه فرموده : من و بعضى از صحابه در محضر رسولخدا مىنشستيم و سخنان آن حضرت را مىشنيديم و همين كه از مجلس بيرون مىآمديم ، صحابه يادشان مىرفت و از من مىپرسيدند ، ( ماذا قال آيقا ) همين چند لحظهء قبل چه گفت ؟ بر طبق اين روايت مراد از( لِلَّذِينَ أُوتُوا الْعِلْمَ )حضرت على عليه السّلام مىباشد .
( 2 ) . طبق قول تفسير مجمع البيان ج 9 .