آن روز اهل باطل زيانكار مىشوند )
او خدائيست كه مالك مطلق و متصرّف در آسمانها و زمين است و هر گونه كه بخواهد در آنها حكم مىراند ، پس او مىتواند به بازگشت مردم به سوى خود حكم نمايد و سپس در ايشان تصرّف نموده و همگى را در روز قيامت جمع آورى كند و در آن روز ميان آنها داورى شده و به حق جزا داده مىشوند و در اين صورت افراد مبطلى كه حق را در دنيا باطل جلوه مىدادند و از آن اعراض مىكردند زيانكار مىشوند ، چون اصل سرمايهء خود يعنى عقل ، سلامتى و ساير تجهيزات و قوايى را كه خداوند براى كسب ايمان و ثواب در اختيارشان نهاده بود ، از دست دادهاند و از آنها بهرهاى نبردهاند ، در نتيجه جايگاهشان آتش خواهد بود .
( 28 )
( وَ تَرى كُلَّ أُمَّةٍ جاثِيَةً كُلُّ أُمَّةٍ تُدْعى إِلى كِتابِهَا الْيَوْمَ تُجْزَوْنَ ما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ )
: ( و هر امّتى را مىبينى كه از شدّت ترس به زانو درآمدهاند ، هر امّتى را صدا مىزنند تا نامهء عمل خود را ببينند و آنگاه مىگويند : امروز جزايتان خود آن اعماليست كه انجام دادهايد )
( 29 )
( هذا كِتابُنا يَنْطِقُ عَلَيْكُمْ بِالْحَقِّ إِنَّا كُنَّا نَسْتَنْسِخُ ما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ )
: ( اين كتاب ماست كه به حق بر شما سخن مىگويد : ما همواره آنچه شما مىكرديد ، نسخه بردارى مىنموديم )
خطاب در اينجا با رسول خدا صلّى اللّه عليه و إله و سلم و عموم افراديست كه شأنيّت ديدن دارند .
مىفرمايد : تو مىبينى كه هر امّتى با حالت خضوع و ترس به زانو مىافتند و به سوى كتاب مخصوص به خودشان يعنى نامهء اعمالشان دعوت مىشوند و به آنها گفته مىشود : امروز به عنوان جزا ، همان اعمالى كه انجام دادهايد به شما داده مىشود ، از اين آيه استفاده مىشود كه هر امّتى مانند هر فردى نامهء عملى مخصوص به خود دارد .
آنگاه خداوند متعال به آنها خطاب مىنمايد كه : اين كتاب ماست كه عليه شما به حق سخن مىگويد و گواهى مىدهد . و مراد از آن نامهء اعمال است كه جزئى از لوح محفوظ نيز هست ، چون از آنجا نسخه بردارى شده و اينكه گفته مىشود ملائكه اعمال مردم را