و گمان سخن مىگويند و ظن و گمان هم كه ابدا چيزى از حق را كفايت نمىكند
( إِنَّ الظَّنَّ لا يُغْنِي مِنَ الْحَقِّ شَيْئاً )
« 1 »
( 25 )
( وَ إِذا تُتْلى عَلَيْهِمْ آياتُنا بَيِّناتٍ ما كانَ حُجَّتَهُمْ إِلَّا أَنْ قالُوا ائْتُوا بِآبائِنا إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ )
: ( زمانى كه آيات آشكار ما بر آنها تلاوت مىشود ، حجّتشان جز اين نيست كه مىگويند : اگر راست مىگوييد ، پدران ما را زنده كنيد )
يعنى مشركين منكر معاد وقتى آيات آشكار ما را كه مشتمل بر حجّتهايى بر اثبات معاد است و هيچ شكّى در آنها نيست ، مىشنوند . دليلى براى نپذيرفتن و انكار آن ندارند ، جز اينكه با پيشنهادى گزاف و غير منطقى مىگويند : اگر راست مىگوييد پدران در گذشته ما را زنده كنيد و نزد ما بياوريد .
و اين كلام آنها حجّت نيست ، بلكه بىحجّتى و زورگويى است .
( 26 )
( قُلِ اللَّهُ يُحْيِيكُمْ ثُمَّ يُمِيتُكُمْ ثُمَّ يَجْمَعُكُمْ إِلى يَوْمِ الْقِيامَةِ لا رَيْبَ فِيهِ وَ لكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لا يَعْلَمُونَ )
: ( بگو خداست كه شما را زنده مىكند و مىميراند و سپس شما را در روز قيامت يك جا جمع مىكند ، روزيكه هيچ شكى در آن نيست ، ليكن بيشتر مردم نمىدانند )
سخن بيهوده آنها اگر چه مستحّق جواب نيست امّا خداوند رسول گرامى خود را مأمور مىكند تا در پاسخ آنها بفرمايد : همين زنده كردن پدرانتان كه آن را محال مىشماريد ، امرى ممكن است ، چون اللّه همان كسى است كه ابتدا شما را از عدم محض زنده مىكند و بعد از طىّ دوران زندگى دنيوى با جدا كردن روح از ابدانتان ، شما را مىميراند و سرانجام در روز قيامت كه هيچ شكّى در وقوع آن نيست ، همهء شما را زنده مىسازد . يعنى ارواح شما را با ابدانتان جمع مىنمايد و همه را در آن روز محشور و مجموع مىنمايد ، امّا بيشتر مردم علمى به اين مطلب ندارند .
( 27 )
( وَ لِلَّهِ مُلْكُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ يَوْمَ تَقُومُ السَّاعَةُ يَوْمَئِذٍ يَخْسَرُ الْمُبْطِلُونَ )
: ( و ملك آسمانها و زمين از آن خداست و روزى كه قيامت برپا شود در
هامش
( 1 ) . سورهء يونس ، آيه 36 .