يعنى هلاكت آنها هيچ اثرى در آسمان و زمين نداشت « 1 » و امر هلاك آنها براى خدا بىاهميّت بود و قضاى الهى و قهر ربوبى آنچنان سريع بود كه هيچ مانعى نتوانست آن را تأخير بياندازد و ابدا مهلت داده نشدند . و خدا بنى اسرائيل را از عذاب اسارت و بردگى و كشتن فرزندان پسر و زنده نگه داشتن فرزندان دختر و بلاهاى ديگر كه باعث خوارى آنها بود ، نجات داد . و آنان را از دست فرعون كه فردى متكبّر و متجاوز از حدّ بندگى بود ، رهايى بخشيد . آنگاه مىفرمايد : ما بنى اسرائيل را به سبب علمى كه به شايستگى و استحقاق آنها داشتيم ، بر تمامى امتّها ، برگزيديم ، البته در صورتى كه اختيار از بعضى جهات باشد مانند كثرت انبياء در ميان آنها ، و يا سرگردانى طولانى در بيابانها و سايه افكندن ابر و نزول طعام از آسمان و . . . .
امّا اگر اختيار و گزينش از تمام جهات باشد در اين صورت منظور از ( عالمين ) فقط اهل زمان خود آنها مىباشد ، چون مسلّما بنى اسرائيل بر امّت اسلام برترى ندارند و خداوند خود فرموده
( كُنْتُمْ خَيْرَ أُمَّةٍ أُخْرِجَتْ لِلنَّاسِ
« 2 » شما مسلمانان بهترين امّتى هستيد كه تاكنون در بشريّت ظاهر شدهايد ) در ادامه مىفرمايد : ما از آيات و معجزات نمونههايى به بنى اسرائيل داديم كه در آنها امتحان و آزمايشى آشكار بود . زيرا نمونهء آنها در هيچ امّتى وجود نداشت و امتحان وقتى به تمام و كمال مىرسد ، خدا ظالمان را مؤاخذه مىكند و زمين را از لوث آنها پاك مىگرداند و خداوند در بنى اسرائيل چنين حكم راند ، كه هر وقت در زمين بغى و فساد كنند خداوند بر آنها كسانى را مىگمارد كه آنان را به بدترين وضعى عذاب مىكنند . كه مصداق اين آيه در اين زمان نيز هست . « 3 »
هامش
( 1 ) . آسمان و زمين قائم به خدا هستند و هر دو از روى رضايت مطيع امر الهى مىباشند لذا شرك مشرك و كفر كافر و عصيان عصيانگر و كوتاهى عبادت كننده و مخالفت شخص مخالف را نمىپسندند و از آن كراهت دارند . و نقل شده كه وقتى فردى از بنى آدم مىميرد دو موضع براى او گريه مىكنند ، يكى جايگاه نمازش در زمين و ديگرى جايگاه نزول عملش در آسمان . پس اينكه آسمان و زمين بر فرعونيان نگريست كنايه از خوارى و بىمقدارى آنها در اثر كفر و فسوق است .
و اين مطلب بر اساس گفتار امام صادق عليه السّلام در كتاب من لا يحضره الفقيه ج 1 نقل شده است .
( 2 ) . سوره بقره آيه 143
( 3 ) . شايد مصداق فعلى اين آيه ماجراى رفتار هيتلر با يهود باشد . ( مترجم )