است ، « 1 » چون بركت به معناى خير كثير است و در شب قدر قرآن كه خير كثير براى همه خلايق است ، نازل شد ، و رحمت واسعهء الهى همهء مردم را در برگرفت و قرآن بطور كلّى در شبى از شبهاى ماه رمضان ( كه در هر سال قمرى تكرار مىشود ) نازل شده و از روايات استفاده مىشود شب 19 يا 21 و يا 23 ماه رمضان است ، و اين انزال به نحو اجمالى بوده ، لكن قرآن يك تنزيل تفصيلى هم داشته كه در مدّت عمر پيامبر به تدريج به آن حضرت نازل گرديده .
در ادامه مىفرمايد سنّت ما همواره بر انذار مردم جريان داشته و ما هميشه از طريق وحى رسولانى را بسوى امتّها مىفرستاديم تا آنان را بيم دهند و نزول قرآن يك امر بىسابقه ، نو ظهور نيست ، آنگاه مىفرمايد : در آن شب هر امر مبهم و غير متمايزى گشوده مىشود ، يعنى امور در آن شب از مرحلهء اجمال و ابهام به مرحلهء تفصيل و فرق مىرسند و از جملهء اين امور قرآن كريم است كه در شب قدر از مرحلهء احكام در آمده و در خور فهم بشر مىشود ( و نازل مىگردد ) و از اين عبارت استمرار فهميده مىشود ، يعنى امور تكوينى در هر شب قدر ، بعد از مرحله اجمال و احكام ، تفريق و تقسيم مىگردند . و آنچه كه از حوادث بايد پيش بيايد ، حتمى شده و قضاى آن رانده مىشود ( و اين مقدّرات به دست معصوم زمان عليه السّلام مىرسد )
اگر امر به معناى شأن باشد معناى عبارت بعدى اين است : در حالى كه اين امور شأنيست از جانب ما كه از درگاه ما آغاز شده . و يا اگر امر به معناى فرمان باشد معنا اين است كه : در آن شب هر امرى از جانب ما و به فرمان ما تفصيل داده مىشود .
ممكن هم هست گفته شود ، اين قرآن در حالى نازل شده كه شأنى از شئون ماست و يا با فرمانى از جانب ما نازل گرديده ، چون سنّت ما همواره بر فرستادن پيامبران و رسولان جريان دارد .
در ادامه مىفرمايد : نازل كردن قرآن رحمتى بود از ناحيهء پروردگارت كه آن را بر مردم افاضه نمود چون او شنواى درخواستها و داناى به حوائج است و حاجت مردم
هامش
( 1 ) . سوره قدر آيه 1