كمالات باشد ، آيه شريفه مىخواهد اين استبعاد را بر طرف سازد و بفرمايد كه خداوند مىتواند بشرى را آنچنان تزكيه كند و او را از لوث گناهان پاك سازد كه باطنش چون باطن ملائكه شود و ظاهرش ظاهر انسان باشد و با ساير انسانها در روى زمين زندگى كند و قادر به توالد و تناسل باشد و در عين حال اعمالى كه از ملائكه صادر مىشود از او نيز ظاهر شود و اين امر ، انقلاب ماهيّت نيست تا امرى محال باشد ، بلكه نوعى تكامل وجوديست . امّا بعضى مفسّران « 1 » آيه را چنين معنا كردهاند كه : اگر ما بخواهيم مىتوانيم همه شما انسانها را هلاك كنيم و به جاى شما ملائكه را در زمين سكونت دهيم تا زمين را آباد كنند و نسلى جانشين نسل ديگر شوند .
( 61 )
( وَ إِنَّهُ لَعِلْمٌ لِلسَّاعَةِ
« 2 »
فَلا تَمْتَرُنَّ بِها وَ اتَّبِعُونِ هذا صِراطٌ مُسْتَقِيمٌ )
: ( و به درستى كه سرگذشت عيسى نسبت به قيامت علم آور است پس مبادا در امر قيامت شك كنى ، و مرا پيروى كن كه اين صراط مستقيم است )
يعنى عيسى وسيلهاى براى علم يافتن به قيامت است ، چون هم خودش بدون پدر خلق شد و هم اينكه مردگان را زنده مىكرد و هر دوى اين موارد بر امكان زنده شدن اموات در قيامت و مسأله بعث دلالت مىكنند ، پس به هيچ وجه در مسأله معاد شك نكنيد ، بعضى مفسّران « 3 » اين آيه را اينطور معنا كردهاند كه عيسى عليه السّلام يكى از دلايل نزديك شدن قيامت است ، زيرا عيسى قبل از قيامت در زمان ظهور قائم آل محمد ( عج ) به زمين نازل مىشود . و آنگاه مىفرمايد از هدايت من و يا شرع يا رسول من پيروى كنيد كه اين صراط مستقيم و راه آشكاريست كه سالكان خود را به قصد سعادت و كمال مىرساند . اين فراز آخر احتمالا گفته خداوند و يا رسولخدا صلّى اللّه عليه و إله و سلم است .
( 62 )
( وَ لا يَصُدَّنَّكُمُ الشَّيْطانُ إِنَّهُ لَكُمْ عَدُوٌّ مُبِينٌ )
: ( و شيطان شما را از اين صراط
هامش
( 1 ) . تفسير مجمع البيان ج 9 - در واقع در تفسير مجمع البيان ( من ) در كلمهء ( منكم ) معناى بدليّت را مىرساند امّا مطابق تفسير الميزان ( من تبعيضيه ) است .
( 2 ) . احتمالا عيسى چون زنده است ساعة قيام قائم آل محمد را ميداند نه ساعت قيامت را زيرا ساعة قيامت منحصر به حق سبحانه است . ( مصحح )
( 3 ) . تفسير مجمع البيان ج 9