صورت آتش دوزخ به شما خواهد رسيد )
( 44 )
( وَ مَنْ يُضْلِلِ اللَّهُ فَما لَهُ مِنْ وَلِيٍّ مِنْ بَعْدِهِ وَ تَرَى الظَّالِمِينَ لَمَّا رَأَوُا الْعَذابَ يَقُولُونَ هَلْ إِلى مَرَدٍّ مِنْ سَبِيلٍ )
: ( و هر كس كه خدا او را گمراه كند ، بعد از خدا ديگر سرپرستى نخواهد داشت و تو ستمگران را خواهى ديد كه وقتى عذاب را مىبينند مىگويند : آيا راه بازگشتى هست ؟ )
در اين آيه به وضع غير مؤمنين و ستمكاران محروم از هدايت مىپردازد و مىفرمايد خداى سبحان آنها را به جهت كفر و تكذيبشان گمراه كرده ( چون خدا فقط فاسقانى را گمراه مىكند كه عهد خدا را بعد از محكم كردنش ، نقض كردهاند و هر آنچه را خدا امر به ايصال آن كرده قطع كرده و در زمين فساد نمودهاند ) و در نتيجه به نعمت هدايت و رزق كريم الهى دست نمىيابند و جز خدا سرپرستى ندارند تا متوّلى امورشان باشد و لذا در قيامت دست خالى مىمانند و وقتى كه عذاب را مشاهده مىكنند ، آرزو مىكنند اى كاش به دنيا برگردند و عمل صالحى بجا آورند تا مانند مؤمنين سعادتمند شوند و از عذاب رها گردند . و خطاب در اين آيه با رسولخدا صلّى اللّه عليه و إله و سلم است ، امّا در حقيقت خطاب متوجّه هر شخصى است كه شأنيّت ديدن را داشته باشد .
( 45 )
( وَ تَراهُمْ يُعْرَضُونَ عَلَيْها خاشِعِينَ مِنَ الذُّلِّ يَنْظُرُونَ مِنْ طَرْفٍ خَفِيٍّ وَ قالَ الَّذِينَ آمَنُوا إِنَّ الْخاسِرِينَ الَّذِينَ خَسِرُوا أَنْفُسَهُمْ وَ أَهْلِيهِمْ يَوْمَ الْقِيامَةِ أَلا إِنَّ الظَّالِمِينَ فِي عَذابٍ مُقِيمٍ )
: ( و ايشان را مىبينى كه بر آتش عرضه مىشوند در حالى كه از شدّت ذلّت خاشع شدهاند و با گوشهء چشم و پنهانى به آن مىنگرند و كسانى كه ايمان آوردهاند ، مىگويند : همانا زيانكاران كسانى هستند كه در قيامت ، خود و خاندانشان را از كف دادهاند ، آگاه باشيد كه ستمگران در عذابى دائمى خواهند بود )
يعنى ستمكاران در قيامت بر آتش دوزخ عرضه مىشوند و با حالت پستى و ذلّت و خوارى زير چشمى به آن نظر مىكنند ، چون از شدّت ترس از لهيب آن جرأت ندارند به آن بنگرند و در عين حال نمىتوانند آن را ناديده بگيرند و خود را به غفلت بزنند و در آن هنگام مؤمنان كاملى كه اجازه سخن گفتن در قيامت را دارند ( نظير اصحاب اعراف و