بدان جهت نبود كه مىپنداشتيد اعضاى بدنتان درك و شعور ندارند ، بلكه براى اين بود كه خيال مىكرديد كه خدا از بسيارى از كارهاى شما بىخبر است . و فراموش كرده بوديد كه هيچ حائلى بين خدا و خلقش وجود ندارد و انسان در هر جايى باشد ، خداوند همراه اوست و در كمين و مراقب او مىباشد همچنانكه مىفرمايد :
( وَ هُوَ مَعَكُمْ أَيْنَ ما كُنْتُمْ
« 1 » و او با شماست هر جا كه باشيد ) و يا فرمود
( إِنَّ رَبَّكَ لَبِالْمِرْصادِ
« 2 » همانا پروردگار تو در كمينگاه است ) لذا انسان گنه كار هنگام ارتكاب معصيت به شهادت اعضاى بدن خود بىاعتنايى نمىكند بلكه به شهادت خداوند بىاعتنايى مىنمايد .
( 23 )
( وَ ذلِكُمْ ظَنُّكُمُ الَّذِي ظَنَنْتُمْ بِرَبِّكُمْ أَرْداكُمْ فَأَصْبَحْتُمْ مِنَ الْخاسِرِينَ )
: « 3 » ( و همين پندارى كه نسبت به پروردگارتان داشتيد ، شما را هلاك كرد و از زيانكاران گشتيد )
( ارداء ) به معناى هلاكت است .
مىفرمايد اين پندار شما ابدا شما را از حق بىنياز نمىكرد و مانع از علم و شهادت خدا نشد و همين پندار باعث هلاكت شما گشت كه يكباره به خود آمديد و فهميديد كه زيانكار شدهايد و يا اين پندارى كه شما دربارهء خدا داشتيد شما را هلاك كرد چون باعث شد گناهان در نظرتان آسان شود و گناه بسيار موجب كفر شما شد و در نتيجه زيانكار شديد .
( 24 )
( فَإِنْ يَصْبِرُوا فَالنَّارُ مَثْوىً لَهُمْ وَ إِنْ يَسْتَعْتِبُوا فَما هُمْ مِنَ الْمُعْتَبِينَ )
: ( پس اگر توانند در برابر عذاب صبر كنند ، جايگاهشان آتش است آن را تحمّل كنند و اگر به التماس بيفتند ، خداوند هرگز از آنها راضى نخواهد شد )
( استعتاب ) به معنا استرضاء و طلب رضايت است .
هامش
( 1 ) . سوره حديد آيه 4
( 2 ) . سوره فجر آيه 14
( 3 ) . در مجمع البيان از امام صادق عليه السّلام نقل شده كه دربارهء اين آيه فرمودند : مؤمن سزاوار است كه آنچنان از خدا خوف داشته باشد كه گويا خود را مشرف به عذاب مىبيند و آنطور اميدوار به رحمت او باشد كه گويا از اهل بهشت است . چون خداوند مطابق ظنّ بنده با او رفتار مىكند اگر حسن ظنّ داشته باشد خدا همان ظنّ را محقق مىسازد و اگر هم سوء ظنّ داشته باشد خداوند مطابق آن با او رفتار مىكند .