زنجير به گردن كفّار مىگذاريم ، آيا جز به آنچه كه مىكردند ، كيفر داده مىشوند ؟ )
در ادامه مستضعفان به مستكبران مىگويند ، چنين نيست كه شما بىتقصير باشيد بلكه نقشههاى دامنهدار و شبانه روزى شما ما را به كفر واداشت چون شما همواره ما را امر به كفر و شرك مىكرديد و از آنجا كه ما زيردست و فرمانبر شما بوديم ناچار بوديم از شما اطاعت كنيم و كافر و مشرك شويم ، مگر اجبار غير از اين است ؟
و آنگاه در وقتى كه آنها عذاب را ببينند و بفهمند كه ديگر هيچ راه فرارى ندارند ، پشيمانى و ندامت خود را پنهان مىكنند ، با اينكه قيامت محل بروز همهء بواطن و امور مخفى است « 1 » اما اينها چون ملكهء رذيلهء پنهانكارى در نفسشان مستقر شده ، همانطور كه در دنيا از ترس سرزنش و شماتت دشمنان ، ندامت خود را مخفى مىكردند ، در آخرت نيز مخفى كارى مىكنند ، با اينكه مىدانند دروغشان آشكار و هويداست .
آنگاه خداوند به ذكر كيفيّت گرفتارى آنها مىپردازد و مىفرمايد ، كند و زنجيرهايى به گردنشان مىاندازيم تا نتوانند از عذاب بيرون آيند ، مگر جز بدانچه كردهاند ، جزا داده مىشوند ؟ يعنى اعمال آنها در دنيا ، در آخرت به صورت كند و زنجير تجسّم يافته و كيفر آنها عين همان عملشان است .
( 34 )
( وَ ما أَرْسَلْنا فِي قَرْيَةٍ مِنْ نَذِيرٍ إِلَّا قالَ مُتْرَفُوها إِنَّا بِما أُرْسِلْتُمْ بِهِ كافِرُونَ )
: ( و ما بسوى هيچ آبادى ، بيم رسانى نفرستاديم مگر آن كه مرفّهين آنها گفتند : ما به آنچه شما مأمور تبليغش شدهايد كافريم )
( 35 )
( وَ قالُوا نَحْنُ أَكْثَرُ أَمْوالًا وَ أَوْلاداً وَ ما نَحْنُ بِمُعَذَّبِينَ )
: ( و گفتند : ما اموال و اولاد بيشترى داريم و هرگز عذاب نمىشويم )
( مترف ) يعنى فرد زيادهرو در بهرهبردارى از لذائذ و نعمات .
اين آيه افاده مىكند كه زياده روى در لذايذ كار انسان را به جاى مىكشاند كه از پذيرفتن حق استكبار مىورزد .
مىفرمايد : ما هر پيامبرى كه بسوى آباديها فرستاديم افراد خوشگذران آن آباديها
هامش
( 1 ) .( يَوْمَ تُبْلَى السَّرائِرُ ): روزى كه امور مخفى و سرّى آشكار مىشود ) سوره طارق آيه 9 .