فصل نهم انقلاب در قسطنطنيه
در اين مقام مناسب است شرحى از انقلاب عظيم استانبول كه از روز 22 شهر ربيع الاول 27 ه شروع مىشود بنويسم .
شرح اقدامات جمعيت اتحاد و ترقى را سابقا نوشتهام اين جمعيت به قوت اتحاد و اتفاق و بمساعدت جمعيتهاى خارجه بعد از سه مرتبه كه شروع به كار كردند و اقدامات آنها عقيم ماند در مرتبه چهارم موفقيت حاصل ميكنند و سلطان را مجبور به دادن قانون اساسى و مجلس مبعوثان مينمايند و از ابتداى موفقيت آنها بواسطه اختلافى كه ما بين پرنس صباح الدين و سائر رؤساى آنها اتفاق افتاده فرقهئى در مقابل آنها تشكيل شده موسوم بفرقه احرار و پرنس صباح الدين در رأس آن فرقه واقعست جمعيت اتحاد و ترقى هم بواسطه غرور موفور اعتنائى بمخالفت اين فرقه نميكنند .
جمعيت احرار هم بر ضد آنها اقدامات مينمايند روزنامه اقدام كه بقلم على كمال زبردستترين نويسندگان عثمانى نوشته مىشود از طرفداران احرار و بر ضد اتحاد و ترقى است در مقابل او حسين جاهد كه يكى از جمعيت اتحاد و ترقى و نويسنده جريده طنين است و با على كمال هم رقابت شخصى دارد در طنين از مندرجات اقدام دفاع مينمايد و هرچه بر فعاليت اتحاد و ترقى و خودنمائى آنها افزوده مىشود فرقه احرار را واميدارد اسباب مدافعه را بيشتر فراهم كنند پيش از افتتاح پارلمان و بعد از صدور دستخط مشروطيت مجمع اتحاد و ترقى در استانبول كار مجلس مبعوثان را ميكرده و فعاليت تام داشته و همچنين شعبههاى آن در هركجا بر تمام دوائر دولتى و ملتى تحكم ميكرده اعضاى اصلى اين فرقه كه بعد از صدمات بسيار و تشبثات بيحد موفق بانجام اين خدمت بزرك شدهاند البته در اينموقع همه توقع دارند مصدر كار و خدمت باشند و هم اشخاصى كه خود را بهر وسيله به اين جمعيت اتصال دادهاند استفاده ميخواهند و براى همين كار