دولت مطالبه حقوق خود را ميكنند و دولت اسمعيل خان نام جوانى از آزاديخواهان را با يك تن ديگر ببهانه آنكه داراى مواد محترقه بودهاند بدون محاكمه بدار كشيده بلكه مردم عبرت گرفته بازارها را باز كنند و ثمرى نبخشيده مردم در حضرت عبد العظيم و در سفارت عثمانى جمع شدهاند و شاه با اينحال در باغ شاه نشسته كمى قشون كه براى او باقيمانده است در نهايت فلاكت بنگاهدارى او مشغول است و هرچه از اطراف به او اظهار مىشود كه قانون اساسى را بدهد و مجلس را افتتاح نمايد ثمر نميبخشد از يكطرف بر جان خود ميترسد و از طرف ديگر اجانب او را تشويق ميكنند كه خوددارى كند بلكه ملت بيچاره شود و هردو در نقطه آخر بيچارگى دست توسل بدامان آنها دراز نمايند روسها ظاهرا و باطنا با شاه موافقند و انگليسها بواسطه معاهده با روس سكوت دارند و گاهى مأمورين هردو دولت اظهار ميكنند حقوق ما در ايران محفوظ نيست ناچاريم مداخله بنمائيم همين كه از اطراف داد و فرياد بلند مىشود لحن خود را تغيير داده انتشار ميدهند روس و انگليس باهم شاه را نصيحت ميكنند قانون اساسى را اجرا نمايد و حقوق غصب شده ملت را به او رد نمايد و به اين حرفها چند روزى مردم را سرگرم نگاهميدارند و در عين حال بواسطه خلف باطنى و رقابت معنوى روس و انگليس انگليسيان تا آنجا كه به صورت معاهده 1907 برنخورد بمليون ايران هم اظهار همدردى مينمايند و ميگويند ناچار هستيم به ظاهر در مقابل مظالم روس سكوت نمائيم و گرنه طرفدار حكومت ملى و موافق با نظريات آزاديخواهان ميباشيم اينست وضع سياست كنونى روس و انگليس در ايران .
اما عثمانيان - عثمانيان در اينوقت كه ناتوانى دولت ايران را ميبينند و احتمال ميدهند كار بمداخله روس و انگليس بكشد نميخواهند از آنها عقب بمانند .
خاصه اكنون كه جمعى از مليون ايران در سفارت عثمانى تهران تحصن دارند و وسيله خوبى بدست آنها هست روسها هم نگرانند كه مبادا عثمانيان بدست مهاجرين رخنه در كارهاى ايران بنمايند در اين ايام خبر ميرسد در سرحد ايران و عثمانى از حدود تبريز تجاوزاتى از اكراد عثمانى به خاك ايران شده مكرر ما با دولتيان عثمانى در اين باب صحبت ميداريم بلكه جلوگيرى نمايند و حواس ايرانيان را به كار سرحد
حيات يحيى ( فارسى ) — صفحة 73
مساهمون: يحيى دولت آبادى
ص٧٣