مراجعت شاه علاء الملك وزير علوم خواهد بود يا نه و اگر خواهد بود ديدن اوضاع اروپا در او اثرى كرده است كه نگذارد اوضاع معارف جديد اين درجه دچار هرجومرج باشد يا نه مراجعت شاه نزديك مىشود ورود او بروز شنبه هفتم شعبان 1323 مقرر ميگردد شاه در سرحد استارا به عين الدوله در مقابل خدماتى كه در سفر به او نموده است لقب اتابك اعظمى ميدهد در ورود بتهران در ضمن تشريفات دوازده مدرسه جديد هم در تشريفات ورود شاه شركت مينمايند چند روز بعد از ورود شاه روزى كه شاه و خلوتيان او بعمارت فرحآباد بگردش ميروند عضد الملك قاجار كه رئيس ايل قجر است و محترمترين رجال دولت مىباشد بحضور شاه ميرود شاه از عضد - الملك احترام بسيار مينمايد و در موقعى كه او را ميپذيرد در حالتى كه وليعهد نيز حضور دارد شاه از عضد الملك ميپرسد كه البته در غياب ما از حسن رفتار وليعهد راضى بودهايد چنان كه خاطر ما هم از رفتار او خشنود است و نشان كلاه مكلل بجواهر خود را هم كه قائم مقام جقه سلطنت است به او مرحمت فرموديم عضد الملك كه مردى است راستگو و بيملاحظه ميگويد بلى كمال رضايت را از رفتار آقا ( يعنى وليعهد ) داريم خدمتى باعليحضرت نمودهاند كه قيمت ندارد وليعهد ميخواهد خوشحال شود عضد الملك دنبال عرض خود را گرفته ميگويد آقا كارى كردند كه تمام اهل اين مملكت دعا ميكنند خداوند صد و بيست سال باعليحضرت همايونى عمر بدهد كه خلق خداى نكرده ديگر گرفتار سوء سلوك آقا با آنها نگردند خلوتيان حاضر هرچه ميخواهند نگذارند عرض عضد الملك به آخر برسد و خلط مبحث ميكنند او اعتنا نكرده عرض خود را در انتقاد از عمليات وليعهد به اين زبان تمام مىكند وليعهد از حوزه خارج شده در موقع رفتن عضد الملك از حضور شاه در معبر او ايستاده بوى ميگويد براى من زديد باشد تا از شما تلافى نمايم عضد الملك ميگويد من براى خدا گفتم و هرچه به من برسد از جانب خدا خواهد بود راوى اين حكايت دكتر خليل خان اعلم الدوله طبيب مخصوص شاه است .
و اما اوضاع معارف بعد از مراجعت علاء الملك از فرنگستان - علاء الملك به خيال ميافتد اقدامى در اصلاح كار مدارس نموده باشد از اين جهت در بيست و يكم شعبان 1323 در مجلس شوراى عالى معارف انجمنى كرده مديران مدارس را دعوت مينمايد
حيات يحيى ( فارسى ) — صفحة 357
مساهمون: يحيى دولت آبادى
ص٣٥٧