مىشود از خدمات مجانى من در كار معارف عموما و دبستان دانش خصوصا اظهار امتنان مينمايد ولى افسوس كه از بىترتيبى كار وزارت معارف و فراهم نبودن اسباب و نقصان ماليه و نامساعدتى دولتيان روزبروز امور معارف جديد رو بسستى نهاده سير قهقرائى مىكند بحديكه با آمدن مخبر السلطنه بتهران از سفرى كه باتفاق امين السلطان نموده است جدوجهديكه در اصلاح كار مدارس باتفاق يكديگر مينمائيم در جلوگيرى از سير قهقرائى مزبور مؤثر واقع ميگردد و در اينحال وزارت معارف از جعفر قليخان نير الملك انتزاع و بلكه از خانواده هدايت كه اين وزارت سالها اختصاص به آنها داشته است بيرون رفته بميرزا محمود خان علاء الملك مفوض ميگردد .
علاء الملك برادر نظام العلماى تبريزى چنان كه در فصل بيست و سوم نوشته شد سفير كبير ايران در استانبول بوده و يكى دو حكومت هم نموده و اينك وزير علوم ميگردد خانواده علاء الملك اغلب در لباس نوكرى دولت و از مقربان مظفر الدين شاه ميباشند و بهترين آنها ميرزا اسد اللّه خان ناظم الدوله مىباشد .
نگارنده در اول ملاقات با وزير علوم جديد ميگويم نميدانم امروز را روز خوشبختى معارف بايد گفت يا روز بدبختى آن زيرا اگر شما اقدام كامل در اصلاح مدارس و رفع نواقص آنها بنمائيد البته روز خوشبختى خواهد بود و الا راهى كه ميرفتيم از دست ميرود و راه ديگرى هم كه ما را به مقصد برساند بدست نميايد علاء الملك مرا اميدوار مىكند و تقاضا مينمايد شرححال مدارس موجود را با نواقص آنها و طريق اصلاحش نوشته براى او بفرستم نگارنده به اين كار اقدام نموده بانتظار عمليات وزير علوم جديد مينشيند .
در اين ايام ميانه حاج ميرزا حسن مدير رشديه و حاج ميرزا محسنخان فرزند مرحوم امين الدوله بر سر مدرسه رشديه كشمكش واقع شده بالاخره حاج ميرزا حسن مدرسه رشديه را رها كرده مدرسهئى بنام مكتب داير مينمايد تا امين الدوله با مدرسهء رشديه كه خانه ملكى در جوار پارك او دارد و يكى از بهترين يادگاريهاى پدرش امين الدوله مرحوم است چه معامله نمايد .
حيات يحيى ( فارسى ) — صفحة 354
مساهمون: يحيى دولت آبادى
ص٣٥٤