ايران پادرميانى مينمايد و آن وقوع جنگ ما بين دولت بزرگ روس با دولت كوچك گمنام ژاپن در شرق اقصى است .
چند ماه است ايندو دولت در مملكت منچوريا در زدوخورد هستند چندين هزار نفر از دو طرف كشته شده در تمام ميدانهاى جنگ فتح و ظفر نصيب دولت ژاپن بوده است هيچكس باور نميكرد كه دولت بااقتدار روس با وجود قشونى كه كاريترين و مطيعترين قشونهاى دنيا تصور ميشد در مقابل قشون بىنامونشان دولت كوچكى اينطور مغلوب و مقهور گردد اگرچه بديهى است دولت ژاپن از دولتهاى دشمن روس مدد معنوى ميگيرد لكن اين حقيقت را بايد تصديق كرد كه علم و تربيت چون با يكديگر پيوسته شد ژاپن مىشود و غرور و نخوت چون بهم آميخت روس ميگردد اين يك نامونشان خود را پست مىكند و آن يك از بىنامونشانى بنامونشان ميرسد .
خلاصه گرفتارى دولت و ملت روس به كار جنگ ژاپن در امور اقتصادى ايران و نقصان ماليه عمومى ما تأثير شديد مينمايد و بر بدبختيهاى اين مملكت ميافزايد و يك مضرت معنوى فوق العاده ديگر هم ايجاد مىكند و آن پيش افتادن سياست انگليس است بر سياست روس و برهم خوردن موازنهئى كه در سياست خارجى اين مملكت لازم بوده است .
انگليسيان چنان كه نوشته شد دوباره سياست خود را در سرتاسر ايران نفوذ ميدهند و گرفتارى روس بچنگال جنگ با ژاپن به او فرصت ميدهد كه بهتر و بيشتر بتواند سياست خود را در اين مملكت بسط داده باشد و بايد دانست كه عين الدوله وزير اعظم نظر بوعدهئى كه بشاه داده با وفور حوادث داخلى و خارجى كه همه موجب مزيد اختلال امور اقتصادى مملكت بوده است پس از گذشتن ايام وبائى و جمع شدن متفرقشدگان ميكوشد گرچه بصورتسازى باشد بوعده خود وفا نمايد بلكه در اين سال بقرضه جديد نمودن محتاج نبوده باشد .
بتأسيس صندوق ماليه در مركز و ولايات و محدود ساختن اختيارات حكام در وصول و ايصال ماليات و خرجتراشيهاى معمول و بكسر نمودن يك عشر از كليه حقوق بر آن و بضميمه نمودن عايدات سه ماه اول سال بعد بعايدات سال قبل و بگرفتن پارهئى
حيات يحيى ( فارسى ) — صفحة 352
مساهمون: يحيى دولت آبادى
ص٣٥٢