واقعه را بنگارنده ميدهد و ميگويد چون ميدانم آقا نجفى براى خدا به اين كار اقدام نكرده است و ببقاى مدارس جديد علاقمند هستم و اگر اين تلگراف احيانا بامضاى رؤساى روحانى بشاه برسد با بودن آقا نجفى در تهران ممكن است لطمهئى بمدارس برسد از اين جهت محض خدمت بمعارف شما را مستحضر ساختم هرطور ميتوانيد جلوگيرى نمائيد كه خطرى متوجه معارف نورس ما نشود و اگر باور نداريد دولت بفرستد در پستخانه عين مكتوب را ملاحظه نمايد و اگر اين تلگراف بامضاى علماى نجف رسيد و برگشت بداند از اينجا فرستاده شده است و فرستنده كى بوده و بچه مقصود بچنين كار اقدام نموده است .
نگارنده بلافاصله وزير علوم را از قضيه مسبوق ساخته را پرتى تنظيم كرده اظهار مىشود كه اگر لازم ميدانند امر صادر گردد در پستخانه عين مراسله و صورت تلگراف مشاهده گردد و راپرت بتوسط عين الدوله نزد شاه فرستاده شده دستخط همايون صادر مىشود كه باز كردن پست لازم نيست اگر اين تلگراف امضاء نشد و بر نگشت كه هيچ و اگر آمد وزير علوم خدمت خود را از پيش انجام داده است .
يك ماه و نيم تقريبا از اين تاريخ ميگذرد روزى خبر ميآورند كه آقا نجفى در حضور جمعى از طلاب اظهار ميدارد كه علماى نجف بتوسط من تلگرافى بشاه كرده تقاضا نمودهاند مدارس جديد بسته شود با اظهار خوشحالى بسيار بفاصله چند ساعت طلابى كه از مدارس جديد دلتنگ هستند بسبب اينكه مكتبخانهاى سرخانه اعيان و اشراف را منحل نموده و نان آنها را قطع كرده است اين خبر را در شهر منتشر ميسازند خبر بمدرسهها رسيده موجب نگرانى تمام مديران و اعضاء ميگردد غافل از آنكه بواسطه اقدام سابقى كه شده است بر اين تلگراف هيچ اثر مترتب نيست مذاكره آقا نجفى را در حضور طلاب باز نگارنده بوزير علوم اطلاع ميدهد و او بعرض شاه مىرساند آقا نجفى يقين دارد تير تدبير او بهدف آمده مدرسهها بسته مىشود و دكان بىرونق او بواسطه اين فتح كه نموده است رونق خواهد گرفت عريضه بشاه عرض كرده تلگراف را لفا ميفرستد و ضمنا يكى دو تقاضا هم غير از اجراى درخواست رؤساى روحانى نجف از شاه مىكند شاه در جواب خطاب به عين الدوله دستخط مينمايد بآقا نجفى بگوئيد
حيات يحيى ( فارسى ) — صفحة 341
مساهمون: يحيى دولت آبادى
ص٣٤١