به خاك ايران بازگشت نمايد و بگيلان رسيده در لشتنشا ملك خود اقامت گزيده است .
امين الدوله بعد از معزولى از صدارت ميخواست در همين ملك امرار حيات كند ولى امين السلطان راضى نشده حكم تبعيد او را از خاك ايران صادر كرد امين الدوله بحجاز رفته بقفقاز مراجعت نموده تا اينوقت با خانواده خود در مملكت اجنبى اقامت داشته اكنون كه امين السلطان معزول ميگردد امين الدوله اجازه ورود بايران يافته در گوشه ملك گيلان مقيم ميگردد .
نگارنده تبريك ورود او را بضميمه شرح گرفتارى و ابتلاى خويش به كار معارف مكتوبى بوى نوشته ميفرستم و در ماه رمضان 1321 بمضمون ذيل جواب ميرسد :
« شبهه نماند كه در اينماه عزيز راه فيض و سعادت باز است و درهاى رحمت فراز خط شريف كه نعمت غير منتظره بود چون دولت بيدار ببالينم آمد راست است كه با مقامات معنوى و ارتباط قلبى از طرف جنابعالى به گفتن و نوشتن محتاج نيستم و عندى سكوت و الهوى يتكلم اما باز طلوع رقيمه كريمه مبلغى اثر داشت و در اين ناتوانى و نقاهت كه هستم خاصيت آبحيات بخشيد .
از دوران دهر و احوال زمانه ناليدهايد كه با آزادگان دائم بكين است .
بقول شمس المعالى قابوس هل عاند الدهر الامن له خطر ميخواهيد در هدايت قوم و رفع غباوت و جهل وارث اجداد طاهرين باشيد و از منكرين جور و زحمت نبينيد تصورى است محال بجناب مستطاب شريعتمدار آقا دامت بركاته در انزواء و انقطاع تأسى و اقتفاء نفرمائيد آنقدر ايدل كه توانى به گوش .
اين مردم خواهناخواه بايد آدم شوند و مسلمان باشند از مغلوبيت كفر بجهند ننگ ايمان و اسلام و مايه خجلت شارع مقدس ارواحنا فداه نشوند هركه در اين راه حق قدمى بردارد يا قلمى بر كاغذ بگذارد البته مأجور است خسته نشويد خداوند مدد خواهد كرد . »
رسيدن اين مكتوب از آن شخص بزرگ نگارنده را بمداومت دادن بخدمات معارفى و ملى با هرقدر زحمت و خسارت كه دربر داشته باشد تشويق مينمايد .
در اين ايام محمد صفى خان پسر محمد حسينخان اديب الدوله كه ناظم مدرسه
حيات يحيى ( فارسى ) — صفحة 336
مساهمون: يحيى دولت آبادى
ص٣٣٦