باقتضاى زمان افكارى در ايران بهيجان آمده به خيال ميفتند از روشنائى عصر حاضر استفاده نموده يا از ملل مترقيه تقليد و تبعيت كرده باشند اينست كه درصدد برميآيند از اروپا معلم بايران بياورند و از ايران محصل باروپا بفرستند .
در سنه 1260 ه بموجب دستخطى كه از محمد شاه قاجار در هشتم ميزان سال مزبور صادر ميگردد يك عده شاگرد از تهران بپاريس فرستاده مىشود رفتن محصلين مزبور بخارج ضرورة روابط فكرى ايران را با اروپا مخصوصا با فرانسه زياد مىكند تا سلطنت بناصر الدين شاه ميرسد از يكطرف هياهوى تمدن و ترقى غرب زياد شده در خاطر شرقيان تأثير شديد مينمايد و در قلب ايرانيان تازه بفكر تقليد كردن از افكار اروپائيان افتاده نيز تأثير خود را ظاهر ميسازد و از طرف ديگر انقلاباتى دارد در داخله مملكت روى ميدهد و خونريزهائى بنام تغيير مذهب و غيره مىشود كه موجب تهييج افكار داخلى و توجه خارجيان به اين مملكت ميگردد و اين احوال مصادف مىشود با رياست شخص وطندوست باهوش قوى الارادهئى بر امور دولت يعنى ميرزا تقيخان امير نظام كه اقدامات عاقلانه آن بزرگ مرد احساسات وطندوستى ايرانيان را نشو و نما داده روح درستكارى و معارفپرورى را ترويج مىكند به حدى كه از تغيير اساس سلطنت استبدادى و تأسيس مجلس قانونگذارى هم در محافل خصوصى صحبت بميان ميآيد و از جمله كارهاى بزرگ آن صدر عاليمقام تأسيس دار الفنون تهران است و اين نام بتقليد اونيورسيتههاى خارج به اين مؤسسه داده مىشود مدرسه دار الفنون سال سيم سلطنت ناصرى در سال 1266 ه بنا مىشود و در سال 1268 دائر ميگردد .
براى تدريس دروس نظام از پياده و سواره و توپخانه و براى علوم طب جراحى فيزيك شيمى معدنشناسى رياضيات تاريخ جغرافى نقاشى و زبانهاى خارج معلمين اروپائى از فرانسوى اطريشى انگليسى ايتاليائى جلب ميشوند و جمعى از ايرانيان آشنا بزبانهاى خارج در دار الفنون استخدام يافته ميان معلمين اروپائى و محصلين مترجم واقع ميگردند .
دار الفنون تهران با صورت آبرومندى دائر مىشود بشاگردان و اجزاء لباس و ناهار ميدهند دروس تمام مجانى دولت از هرجهت نهايت مساعدت را در پيشرفت كار
حيات يحيى ( فارسى ) — صفحة 326
مساهمون: يحيى دولت آبادى
ص٣٢٦