تنظيم وزارت معارف درميآورم وزارت معارف هم قبول مىكند كسر آنجا را بپردازد و هم قبول ميكنم مدرسه كماليه يكى از مدارس ابتدائى باشد كه نظامنامه وزارت معارف را بپذيرد و مبلغى وجه اعانه بگيرد و انجمن قبول نموده مختصر اعانه به آنجا داده مىشود .
بعد از چند روز حاج ميرزا حسن مدير رشديه قبول مىكند مدرسهاش در حدود ابتدائى و تابع انتظامات جديد بوده باشد و اعانه از دولت بگيرد .
ميرزا محمد خان مدير دانش ميپذيرد مدرسه دانش را بانجمن معارف رسمى واگذار نموده بهر صورت صلاح ميدانند آنجا را اصلاح نمايند اين است كه بواسطه لياقت ذاتى مدير مزبور انجمن معارف چنان كه نوشته شد كار آن مؤسسه را منظم كرده كار اداره كردن آن را به خود ميرزا محمد خان ميسپارد مدرسه خرد و قدسيه كه مدير اولى ميرزا عبد الرزاق خان مهندس است و مدير دومى آقا ميرزا ابراهيم سعيد العلماء به حال خود ميمانند و جزو انجمن نميشوند .
و اما مدرسه اسلام - بواسطه آنكه مؤسسش آقا ميرزا سيد محمد طباطبائى است و خود را فوق انجمن تصور مىكند هرقدر از طرف انجمن كوشش مىشود كه قبول كند اصلاحاتى در آنجا بشود نميپذيرد و بالاخره اعانه از طرف دولت گرفته به حال خود باقى ميماند .
و بايد دانست كه بعضى مدارس ابتدائى كوچك هم از طرف اشخاص بر ضد مدارس ديگر تأسيس شده از قبيل شريعت و ايمان و غيره كه محل توجه نميباشند مگر براى جلوگيرى از ستمكارى آنها نسبت به ديگران به اين ترتيب كار مدارس سر و صورتى گرفته مدارس متوسطه هريك عايدات خود را جمعآورى نموده خود خرج مينمايند و كسرى كه دارند از وزارت معارف دريافت ميدارند .
نگارنده سعى مىكند كه انجمن معارف صندوق مرتبى دائر كرده تمام عايدات مدارس در آن تمركز يابد و خرج مدارس چهارگانه متوسطه و اعانه مدارس ديگر از آن صندوق پرداخته شود ولى نميتواند اكثريت انجمن و رأى وزير علوم را تحصيل نمايد و صورت نميگيرد .
بهر صورت وقوع اين اصلاحات و برداشته شدن بار اداى كسر مدرسه ادب در
حيات يحيى ( فارسى ) — صفحة 312
مساهمون: يحيى دولت آبادى
ص٣١٢