مجلس پارك منعقد ميگردد اتابك پيش از وقت بانتظار نشسته سى نفر تقريبا از وزراء و رجال وارد شده مينشينند اتابك از طرف اعليحضرت ابلاغ مىكند كه من در پيشرفت كار معارف بيش از هر كار كوشش نمودم و ليكن اغتشاش كار معارف بدرجهئى رسيده كه نزديك است من هم منصرف گردم مدرسه بايد باشد و ليكن در تحت نظم و ترتيب انعقاد اين مجلس براى ابلاغ فرمايش ملوكانه و شور در اصلاح كار معارف است .
اتابك اعظم از نير الملك وزير علوم تمجيد مىكند كه آدم خوبى است ولى وزارت علوم او را من كه پسند نميكنم شايد خودش هم نپسندد وزير علوم بايد مجلس منظمى داشته باشد كه لااقل بيست و چهار نفر در آن عضو باشند در هفته دو مرتبه منعقد گردد در كار معارف شور كنند و وزير علوم نتيجه مشورت آنها را اجراء نمايد وزير علوم معاونى لازم دارد كه او را كمك كند و نگذارد كار مدارس بهرجومرج بكشد هر وقت محتاج بتقويت دولت شدند به من اظهار كنند اگر لازم بعرض همايونى است بعرض برسانم اگر لازم بمذاكره با وزراء است مذاكره كنم و با وزارت معارف همراهى نمائيم .
چون بناست همين دو روزه پسر و برادرزاده اتابك اعظم كه هردو طرف تعلق خاطر او هستند براى تحصيل باتفاق ارفع الدوله باروپا بروند اتابك در ضمن صحبت ميگويد بعضى تصور ميكنند من با توسعه معارف همراه نيستم و حال اينكه كمال ميل را دارم و گرنه چرا اطفال خود را با علاقهئى كه شايد به آنها دارم براى تحصيل بفرنگ ميفرستادم اما چكنم اين كار هنوز به صورت بازى است هركه سر از خواب برميدارد و بيكار است بفكر تأسيس مدرسه ميفتد و براى مردم آبرومندى كه در اين كار دخالت كردهاند اسباب بىآبروئى فراهم ميآورد مثلا اين آقا و اشاره بنگارنده مىكند براى معارف از روى شوق زحمت ميكشد يك وقت نااهلى را از مدرسه بيرون مينمايد بناى هتاكى را نسبت به او ميگذارد چرا بايد اينطور باشد آقايان وزراء كدام يك از شما هستيد كه پسرى يا برادرزادهئى در فرنگ نداريد يا نميخواهيد بفرستيد اگر ما مدرسه خوب و منظم ميداشتيم چرا همينجا تحصيل نميكردند چون انعقاد اين مجلس براى اصلاح كار معارف است لهذا اول بايد وزارت علوم تشكيل داد مجلس مشورت براى او درست كرد تا آن مجلس كتابچههاى راجع بمعارف را بنويسد و بهتر اين است كه يكى از
حيات يحيى ( فارسى ) — صفحة 298
مساهمون: يحيى دولت آبادى
ص٢٩٨