بالجمله در سه جلسه انجمن كه در ماه محرم منعقد مىشود با اميدوارى از حد بيرون با مخبر السلطنه و مشير الملك متحد الفكر دستورى براى كليه مدارس از تنظيمات داخلى و تعليمات عمومى نوشته مصمم ميشويم هشت مدرسه را در تحت آن تنظيم درآورده مديران چند مدرسه خارج از انجمن را باشتراك و اتحاد تشويق نموده بحسن موافقت دعوت نمائيم .
بديهى است اين اقدامات نام انجمن را كه مدتى است متروك مانده تجديد و همهمه تازهئى در دايره معارف توليد مينمايد دشمنان معارف كه تصور مينمودند ارتجاع حاصل شد ستاره آزادى مطبوعات غروب نمود خورشيد معارف جديد ناپديد گشت يعنى چند مدرسه نورس منحل و اين بساط به كلى برچيده شد اكنون كه همهمه تنظيمات جديد در مدارس و اقدامات بنام انجمن معارف تجديد مطلع نموده آنها را بهيجان آورده به اقدامات مخالفتكارانه خود ميپردازند .
روز بيست و هشتم محرم جلسه چهارم انجمن معارف منعقد ميگردد . مشير الملك در آمدن تأخير نموده اندكى موجب نگرانى مىشود گرچه تصور مىشود كه مشير الملك بتوسط پدرش بميدان صدر اعظم رفته تا مساعدتى از وى در توسعه معارف طلب نمايد و شايد اين تصور نيز بىاساس نبوده باشد و لكن نتيجه مثبت خواهد بود يا منفى معين نيست در اين حال مشير الملك وارد شده مخصوصا پهلوى نگارنده مينشيند با حال پرملال آهسته ميگويد با ما همراهى نميكنند از اين اقدامات خرسند نميباشند من نيز بعد از اين به اين مجلس حاضر نميگردم .
بديهى است شنيدن اين سخن بر من چه اندازه ناگوار مىباشد مطلب در مجلس آشكار نميشود مخبر السلطنه كدورت خاطر مرا بضميمه مأيوسى كه از وجنات احوال مشير الملك هويداست احساس نموده مجلس را به زودى خاتمت داده متفرق ميگرديم مخبر السلطنه از مأيوسى و استعفاى مشير الملك مستحضر و با نگارنده در ملالت شركت مينمايد . انجمن معارف در اين تجديد حيات بىآنكه باندك اصلاحات موفق گشته باشد منحل ميگردد .
نگارنده به ترتيب كار مدارس خود مشغول و مخبر السلطنه نيز مدرسه علميه را اداره
حيات يحيى ( فارسى ) — صفحة 288
مساهمون: يحيى دولت آبادى
ص٢٨٨