بتشكيل انجمن مزبور كارى فوق العاده به نظر ميآيد وزير علوم نيز بعد از كوتاه شدن دست مفتاح الملك از كار معارف براى اينكه بار تمام مسئوليت بدوش وى نبوده باشد مايل است انجمنى مركب از اشخاص بيغرض كه مخالفتى با وى ننمايند با اجازه دولت داير گردد و اين در ماه ذى الحجة 1318 مىباشد .
تشكيل انجمن موكول مىشود ببعد از عاشورا نگارنده با كمال مسرت از موفقيت بتجديد تشكيل انجمن معارف وظائف ماه ذى الحجة را در مدرسه سادات از طبع و نشر ورقه جمع و خرج و گرفتن جشن افتتاح در عيد غدير انجام داده انتظار تشكيل انجمن تجديد نظر نمودن در كليه كار معارف را دارد
روز دوازدهم محرم هزار و سيصد و نوزده انجمن معارف در خانه نير الملك منعقد ميگردد اعضاى مجلس نير الملك وزير علوم رضا قليخان فرزند وى مخبر السلطنه مشير الملك و نگارنده پس از انعقاد مجلس كه رياستش طبعا با وزير علوم است من از تشكيل انجمن اظهار تشكر نموده ميگويم اميدوارم اين مجلس در راه معارف ما را به مقصد رسانيده گره از كار فروبسته ما بازنمايد زان پس شمهئى از مفاسد مدارس موجود و نقايص آنها را بيان كرده بگرفتاريهاى شخصى خود اشاره مينمايم و همه از شنيدن بيانات من اظهار تأسف مينمايند .
در اين مجلس در موضوع اصلاحات معارفى مذاكرات شده نتيجه بجلسات ديگر مقرر ميگردد .
اگرچه تجارب گذشته بايد به من فهمانيده باشد كه در مملكت بىاساس در دولت بىقانون در وزارت خارجه بىبنيان و بالجمله در ميان مردميكه هيچچيز را شرط هيچ چيز نميدانند و بلفظ مسئوليت معنى نميدهند توقع نظم و ترتيب و رعايت حقوق و حدود داشتن شرط عقل نميباشد ولى از آنجا كه اميد در وجود نابود اين بنده بر نااميدى غلبه دارد و در كارهاى خير موانع را كمتر ديده به آنها اهميت نميدهم و از ديدن اندك مقتضى بسيار اميدوار ميگردم از تشكيل اين انجمن اميدوارى زياد به خود داده تصور مينمايم ميتوان به زودى قدمى رو بتوسعه معارف عمومى برداشته مزاج از صحت منحرف شده معارف را باز بدائره صحت و سلامت برگردانيم و بواسطه اين صفت در زحمت هستم .
حيات يحيى ( فارسى ) — صفحة 286
مساهمون: يحيى دولت آبادى
ص٢٨٦