تنها مدرسه علميه در پرتو مراقبت مخبر السلطنه ترقى نموده كمكم تا يك اندازه برفع نواقص خويش كامياب ميگردد .
مخبر السلطنه بعد از خارج شدن مفتاح الملك به كار معارف عمومى نيز بيش از پيش توجه نموده وزير علوم را مساعدت مينمايد صميميت نگارنده نيز با وى براى موفق شدن او بانجام خدمات معارفى بىاثر نميباشد بىآنكه انجمنى بنام انجمن معارف منعقد بشود
در اين حال قسمت ملى معارف جديد بدست اشخاص معارفپرور در اوج صعود و قسمت دولتى آن باستثناى مدرسه علميه در تاريكى سياست دولت در حضيض وقوف است .
فصل سى و نهم ( دبستان دانش و فتنه مدرسه رشديه )
پيش از اين نگارش يافت كه در مدرسه افتتاحيه با سرمايهئى كه از ميرزا رضا خان ارفع الدوله گرفته ميشد عدهئى از اطفال بىبضاعت مجانا تحصيل و اطاق درس آنها دبستان ناميده ميشد ارفع الدوله بواسطه هياهوئى كه در ابتداى تأسيس دبستان به گوش وى ميرسيد از هرگونه مساعدت دريغ ننموده تصور مينمايد اساسى طرح شده كه خللپذير نميگردد غافل از آنكه اساس آن منحصر است بلوحهئى كه بر سر يكى دو اطاق از مدرسه افتتاحيه نهاده شده و اثاثيه مختصرى كه دارد .
نگارنده گاهى بخاطر ميآورد بىاساسى اين مؤسسه را خاطرنشان مؤسس آن بنمايد و بملاحظاتى خوددارى مينموده .
در اين حال خبر برهمخوردن افتتاحيه و متفرق شدن شاگردان دبستان به گوش ارفع الدوله رسيده بىنهايت آزردهخاطر ميگردد .
ارفع الدوله در روسيه بتأسيس دبستان دانش پيرايهها بسته اين مؤسسه را يكى از خدمات بزرگ ملى خود شمرده نزد خودى و بيگانه در اينموضوع رودربايستى شديد دارد در اينحال حاج حسين آقاى امين الضرب بسنپطرزبورغ رفته با ارفع الدوله ملاقات