بعلاوه او را ترغيب مينمايد كه در كليه كار معارف مساعدت و اقدام جدى بنمايد مشير الدوله يكى بواسطه آنكه ميرزا محسنخان وزير خارجه مشير الدوله پيش از او بمعارفپرورى ستوده ميشده و ديگر بواسطه تشويق و ترغيبى كه از فرزند خود مىشود و به او علاقه زياد دارد خود را دخيل كار معارف نموده بموجب امر شفاهى پادشاه بدخالت خود در اين كار رسميت ميدهد .
اگرچه ميبايد نير الملك وزير علوم از دخالت مشير الدوله در كار او دلتنگ باشد و لكن برعكس او خوشحال است زيرا كه از اين دخالت ميتواند از هرجهت استفاده نمايد ميرزا حسنخان مشير الملك بوزارت خارجه پدرش رونقى تازه داده دفتر آن وزارتخانه را كه ترتيب و تنظيمى نداشته مرتب ميسازد .
اوائل ورود مشير الملك بتهران نگارنده با او آشنا شده با حضور پدرش به او ميگويم شما طفل معصوم هستيد تازه از خارج آمده هنوز بمرضهاى اجتماعى كه در اين مملكت هست مبتلا نگشتهايد اولا بكوشيد رنگ صورت شما مانند ديگران زرد نگردد و ثانيا در كار معارف با ما مساعدت نمائيد مشير الملك دست صميميت بنگارنده داده وعده ميدهد در مساعدت با كار معارف فروگذار ننمايد .
پس از دخالت يافتن مشير الدوله به كار معارف اگرچه من ميبايد از مخالفت مفتاح الملك و بستگانش كه در وزارت خارجه هستند نسبت به كارهاى عمومى معارف نگران بمانم كه آنها توجه مشير الدوله را بجانب خود جلب نموده بيشازپيش خيالات شخصى خود را تعقيب نمايند ولى نظر به بىآلايشى مشير الملك كه دخيل واقعى كار معارف است از اين بابت نگرانى ندارم و تنها لازم ميدانم يك مجلس از جريان امور ترتيب انجمن معارف نظريات افتتاحيه وضع مدارس ملى ملاحظات وزير علوم اقدامات شخصى خود و عمليات حوزه مخالفين خاطر مشير الدوله را آگاه سازم .
نگارنده باتفاق دوست صميمى خود محمد ابراهيم خان معاون الدوله مشير الدوله را ملاقات كرده در يك مجلس پنج ساعت صحبت داشته خاطر او را از جميع امور معارف تازه مستحضر ميسازد معاون الدوله هم كه با وى صميميت دارد همه را تصديق و مشير الدوله از اين مجلس مسرور و ممنون ميگردد .
حيات يحيى ( فارسى ) — صفحة 269
مساهمون: يحيى دولت آبادى
ص٢٦٩