و همراهان او را نيز در مخاطره شديد مياندازد .
نگارنده كدورت باطنى صدر اعظم را با خود بواسطه همراهى با افكار امين الدوله و دوستى نمودن با او ميداند .
نگارنده ملتفت است كه احتشام السلطنه بواسطه اعتبارات شخصى و خانوادگى و از روى ملاحظههائى كه رجال دولت از يكديگر دارند به صرف نظر نمودن از رياست وزارت خارجه در نتيجه اين حادثه باز گليم خود را از موج بيرون كشيده حكومتى در داخل يا مأموريتى در خارج گرفته روانه ميگردد اعتماد السلطنه وزير مطبوعات تنها به نيامدن بانجمن با عنوان وزارتيكه دارد خطرى متوجه او نميگردد .
ديگران از همراهان احتشام السلطنه نه جديتى در كار معارف دارند و نه عملياتى از آنها بروز نموده كه مورد مخاطره واقع گردند .
تنها ميماند نگارنده كه در اين شهر در حقيقت غريب است و دشمنيهاى چندين ساله ظل السلطان افكار مخالفى براى او ايجاد نموده .
دست برداشتن از شغل روحانيت و پيرامون افكار جديد گرديدن نيز دشمنها براى او تدارك ديده و خصوصا در كار معارف بيش از يك فوج از هملباسهاى مغرض طماع يا بيكارگشتگان به چشم عداوت بوى نظر نموده به زبان حال و قال ميگويند :
جئتنا لتخرجنا من ارضنا بسحرك يا موسى
در اين صورت اگر تصور نمايد كه در اين مقدمه خطر به او از ديگر اعضاى انجمن و بلكه از خود احتشام السلطنه نزديكتر شده باشد تصور بيجائى ننموده با اين همه نگارنده در اين حال خطر نزديك به خود را نديده تمام قواى فكرى و جسمانى خويش را براى مدافعه از معارف نورس و نگاهدارى اين اساس جمعآورى نموده با قوت قلبى كه كمتر نظير آن را در عمر خود ديده بجلوگيرى از مفسده بزرگ كه از اين مجلس متوجه معارف ميگردد قيام و اقدام مينمايد .
نگارنده يقين دارد اگر امشب از اين حادثه بگذرد و شكايتنامه از وزير علوم بشاه برسد انجمن معارف منحل مدارس هم اگر منحل نگردد به صورتى خواهد افتاد كه مانند انحلال بوده باشد اين است كه مصمم مىشود نگذارد وزير علوم با اينحال از
حيات يحيى ( فارسى ) — صفحة 231
مساهمون: يحيى دولت آبادى
ص٢٣١