و چند تن از همراهانش بر ضد استقلال سلطنت اقدامات بنمايند ميترسيم سوء نيت آنها دامنگير ما هم بگردد صدر اعظم عريضه را بشاه رسانيده ميگويد اين است عاقبت تأسيسات امين الدوله .
بديهى است اين عريضه از طرف انجمن با تصديق وزير علوم و تائيد صدر اعظم بىنتيجه نميماند و دستخط شاه خطاب بصدر اعظم بمضمون ذيل صادر ميگردد .
رياست انجمن معارف در عهده خود ماست و ما از طرف خود رياست انجمن معارف كتابخانه ملى دار الترجمه و غيره را واگذار كرديم به نير الملك وزير علوم و معارف كه كمال مراقبت را بنمايد غفلت نكند و خود را مسئول اين كار بداند لا غير .
احتشام السلطنه و همراهانش از اين عريضه و از اينجواب به كلى بيخبرند تا موقعى كه وزير علوم متحد المآلى به تمام اعضاى انجمن معارف فرستاده آنها را به خانه خود براى زيارت دستخط شاه دعوت مينمايد همه حاضر ميگردند غير از احتشام السلطنه كه دعوت نگشته و نگارنده كه در شهر نبوده و اعتماد السلطنه كه در جواب متحد المآل وزير علوم از عضويت انجمن استعفاء مينويسد .
شب اين روز نگارنده از واقعه باخبر ميشوم و ميفهمم احتشام السلطنه ميخواهد در مقابل عريضه مخالفين خود بشاه عريضهنگار شده اظهار برائت ذمه نمايد از اين خيال خام حيرت نموده شبانه شرحى به او نوشته از پيروى اين انديشه او را ممانعت مينمايم .
روز ديگر صبح زود احتشام السلطنه و اعتماد السلطنه به منزل نگارنده وارد ميشوند هردو در نهايت ملالت و نااميدى احتشام السلطنه ميبيند بعد از آن همه فداكارى رشته كار از دست او رفته در نزد دولت بدنام شده معاندينش بر او ظفر يافته و نميداند عاقبت كار خودش بكجا ميانجامد و كار معارف و مدارس چه مىشود .
احتشام السلطنه هنوز درصدد است عريضه برائت ذمه بشاه نوشته نگارنده و اعتماد السلطنه و چند تن ديگر از همراهان آن را امضاء نموده بفرستند .
نگارنده او را از تعقيب اين خيال ممانعت نموده ميگويد راه اين نيست و عاقبت اين اقدام براى همه خطرناكست و براى شما و براى من از همه بيشتر .
اينجا جاى خونسردى است بايد از در ملايمت و مسالمت درآمده از وزير علوم
حيات يحيى ( فارسى ) — صفحة 226
مساهمون: يحيى دولت آبادى
ص٢٢٦