خودش بودهاند ميتوانسته است از هوى و هوسهاى مختلف اندكى جلوگيرى نمايد .
اكنون آن قدرت از ميان رفته و آنچه بجاى آن نشسته خود را نميتواند نگاهدارى نمايد چه رسد كه مملكت را نگاهدارد و حق هر صاحب حق را ادا نمايد .
بديهى است چون رشته امور تنها بدست سلامت نفس و روشنائى فكر و خيالات بلند حكيمانهء افتاد بىآنكه در مقابل اين اميدوارى بيم و هراسى بوده باشد البته بدوام آن اساس اميدوار نميبايد بود و خوف و رجا هردو لازم است تا در امور حسن جريان حاصل گردد بعلاوه موانعى كه در راه صدارت امين الدوله عرض اندام نموده قابل توجه مىباشد و پس از خواندن سطور ذيل تصديق مينمائيد كه قوت موانع در رياست امين الدوله چه اندازه بر قوت مقتضيها برترى داشته است .
امين الدوله اسبابى را كه ميتواند براى موفقيت خود در نظر داشته باشد چند چيز است اول حسن نيت و حس وطنپرستى خويش دوم بدست آوردن قلب شاه سيم اقتضاى وقت و زمان چهارم مساعدت بيداران ملت با افكار او .
سبب اول وقتى ميتواند كارگر باشد كه قوت موانع بر آن برترى نجويد بر سبب دوم چه اعتمادى ميتوان داشت در صورتى كه دل شاه در دست ديگران است سبب سيم البته كار رواست و لكن بتدريج و با طول مدت ميتوان از اقتضاى زمان استفاده كرد اما سبب چهارم كه تنها تكيهگاه يك دولت ميتواند باشد بدبختانه در مملكت ما باندازهئى ضعيف است كه اگر خود حاجتمند تكيه دادن بدولت نباشد نميتواند تكيهگاه دولت واقع گردد .
اينك نظرى بموانع كه در كار رياست امين الدوله بوده است اول مانع خارجى چنان كه از پيش نوشته شده امين الدوله در سياست خارجى بانگليس بيشتر نظر دارد تا بروس يعنى اخلاق و افكار اين وزير با دموكراسى انگلستان متناسبتر است تا با حكومت استبدادى تزارى در اين صورت روسها از فراهم آوردن موجبات برهمزدن صدارت امين الدوله دقيقهئى فروگذار نمينمايند در صورتى كه نفوذ سياست آنها بر ظاهر سياست انگليس در ايران برترى دارد .
بالاخره كار كشمكش ميان سفارت روس در تهران با صدر اعظم باينجا ميكشد
حيات يحيى ( فارسى ) — صفحة 206
مساهمون: يحيى دولت آبادى
ص٢٠٦