بحقيقت مطلب پىبرده زحمتى به خود نداده است پس از اندكى مذاكره در اين موضوع مقرر ميگردد يكعده محصل ابتدائى در جاى ديگر به سيد سپرده شود بعد از چند ماه بنتيجه عمليات او و آنچه از مدير رشديه ظاهر گردد رسيدگى شده سبك هركدام پسنديدهتر گرديد عموميت حاصل نمايد .
احتشام السلطنه بيش از همهچيز نظر دارد مخارج گزاف رشديه را برهمزده مخصوصا ناهار عمومى دادن را با خرج زياد لغو كرده اعضاء و شاگردان در موقع ناهار بخانهاى خود رفته يا ناهار مختصرى بمدرسه بياورند اين عقيده را در انجمن عنوان نموده ميخواهد بمدير رشديه بقبولاند ولى مدير مزبور تمكين نمينمايد و مجلس منقضى ميگردد در ميان اين هفته ممتحن الدوله بعنوان تفتيش از طرف انجمن در وقت ناهار بمكتب وارد شده كميت و كيفيت ناهار را تفتيش مىكند بلكه بتواند بر مدير رشديه از بابت مصارف زياد راه اعتراضى بدست آورده و در تفتيش مبالغه مىكند .
مدير رشديه رفتار ممتحن الدوله را تحمل ننموده بفراشان امر مينمايد مفتش را از مكتب بيرون نمايند و ميگويد انجمن معارف را هم ديگر بمكتب نميپذيرم سوء رفتار مدير مزبور با مفتش انجمن موجب كدورت تمام اعضاء شده احتشام السلطنه و ممتحن الدوله براى آزار رساندن به او و جبران رفتارى كه نموده جدا حاضر ميگردند مدير رشديه هم شكايت آنها را و بلكه شكايت انجمن معارف را نزد صدر اعظم ميبرد صدر اعظم حكم مينمايد انجمن در خانه وزير علوم منعقد گردد مدرسه رشديه و مدير آن را به حال خود بگذارند .
انجمن معارف جلسه پنجم خود را در خانه نير الملك منعقد ميسازد در اين جلسه محمد باقر خان اعتماد السلطنه كه وزير انطباعات است نيز بعضويت انجمن پذيرفته ميگردد .
مذاكرات اين مجلس همه بر ضد مدرسه رشديه و مدير آن مىباشد چون او حاضر نيست نگارنده ميخواهد در قسمتى كه او را ذيحق ميداند از وى دفاع كند اما پذيرفته نميگردد احتشام السلطنه نميتواند رفتار مدير مدرسه رشديه را با مفتش انجمن تحمل نمايد و هم نميتواند بر خلاف رضاى صدر اعظم اقدام مخالفى نموده باشد بالاخره مذاكره اين مجلس باينجا منتهى مىشود كه وجوه اعانهئى كه براى توسعه معارف
حيات يحيى ( فارسى ) — صفحة 191
مساهمون: يحيى دولت آبادى
ص١٩١