با اساس صحيح تأسيس نموده قسمتى از آن را به صورت دار المعلمين ابتدائى درآورده جمعى از تحصيلكردگان جوان خوشاخلاق داوطلب شغل معلمى را بآموختن ترتيب تعليمات ابتدائى و طريق مكتبدارى بسبك جديد واداشته و در قسمت ديگرش يك عده اطفال مبتدى را تعليم و تربيت مينمودند به زودى جمعى معلم ابتدائى ميداشتيم آنگاه بتأسيس مكاتب شروع مينموديم اما نظريات اعضاى انجمن باينجا منتهى مىشود كه بتوسعه معارف بپردازند و ضمنا تحصيل اسباب نمايند .
بالجمله ميان مدير رشديه با جمعيتى كه با او كار ميكنند اختلافنظر حاصل مىشود و براى پايان دادن به اين كار روزى صدر اعظم خود بمدرسه رشديه رفته پيشقدمان از داوطلبان را جمع نموده اشخاصى را براى عضويت انجمن معارف نامزد مينمايد نام نگارنده نيز در ميان برده مىشود .
بعد از اين مجلس آقايان صورتى نوشته نزد صدر اعظم ميفرستند تا امضاء شده انجمن رسميت حاصل نمايد بىآنكه نامى از نير الملك وزير علوم برده شده باشد و اين كار بسعى احتشام السلطنه مىشود .
احتشام السلطنه ميخواهد كار معارف جديد به صورت ملى جارى گشته از حوزه اختيارات وزير علوم خارج باشد احتشام السلطنه دو تن از اعضاى وزارت خارجه را با خود همدست نموده در اجراى مقصد خويش با همراهى آنها كوشش مينمايد و آن دو تن ميرزا محمود خان مفتاح الملك و ميرزا مهديخان ممتحن الدوله ميباشند .
ورقهئى كه نام اعضاى انجمن در آن نوشته شده بصدر اعظم ميرسد صدر اعظم مقدم بر ديگر نامها نام نير الملك وزير علوم را نوشته ورقه را امضاء نموده ميفرستد احتشام السلطنه و همراهانش مجبور ميشوند وزير علوم را بانجمن دعوت نمايند و بعلاوه دعوتنامه رسمى انجمن را براى اعضاء بامضاى او بفرستند .
در ماه شوال 1315 نخستين انجمن رسمى معارف با حضور وزير علوم در مدرسه رشديه منعقد ميگردد .
احتشام السلطنه بامر صدر اعظم كتابچهئى براى جمع نمودن وجه اعانه به جهت تأسيس مدارس ملى مرتب ساخته اول بحضور اعليحضرت ميفرستند .
حيات يحيى ( فارسى ) — صفحة 188
مساهمون: يحيى دولت آبادى
ص١٨٨