بديهى است اشخاصى كه تاكنون در كار تعليم و تعلم رسما دخالت داشتهاند از اين گونه افكار غالبا بىبهره بودهاند و دايره معلومات و احساسات آنها محدود بوده است .
وزارت علوم در اينوقت عبارتست از رياست دار الفنون همان مؤسسه علمى كه در فصل جداگانه شرححال آن را خواهيد خواند .
در اين صورت پيداست وزارت علومى كه كارش تنها رياست دار الفنون است آن هم دار الفنون لفظى چه موضوعى خواهد داشت كه بتواند سلسله جنبان اساس معارف وسيع عمومى بوده باشد .
اين است كه در ميان اين هياهوى فكرى و احساسات معارفخواهى جعفر قليخان نير الملك وزير علوم از همه كمتر نام برده مىشود و مثل اينست كه او هيچگونه دخالت ندارد از طرف ديگر فارغ التحصيلهاى مدارس عالى اروپا مانند عليخان ناظم العلوم گرچه معدود بوده باشند و نيم تحصيل كردههاى اروپا و ايران بضميمه اروپاديدگان و مخصوصا اعضاء و مأمورين وزارت خارجه كه بيشتر در خارج مانده و با خارجهها معاشرت داشتهاند خود را براى دخالت در كار معارف جديد اولى و احق دانسته بوزارت علوم بيمعنائى كه هست وقعى نميگذارند .
در ميان مأمورين دولت كسى كه بيش از ديگران دعوت وزير اعظم را در مساعدت با تأسيس معارف جديد استقبال نموده براى اجراى اين مقصد جد و جهد مينمايد ميرزا محمود خان احتشام السلطنه است .
احتشام السلطنه جوانى است بلند قامت باريكاندام با صورت بشاش از تحصيل كردگان دار الفنون تهران رئيس و معاون وزارت خارجه از خانواده بزرگ و شخص كارآمدى به نظر ميآيد .
و هم از رجال دولت كسى كه صميمانه در تأسيس معارف جديد كوشش مىكند ميرزا كريمخان سوادكوهى سردار مكرم مىباشد .
سردار مكرم شخصى كوتاهقامت تنومند خوشقيافه معارفدوست وطنپرور داراى صفات و اخلاق پسنديده است .
سردار مكرم از رؤساى معروف نظام و اكنون رئيس قورخانه مباركه و رئيس
حيات يحيى ( فارسى ) — صفحة 184
مساهمون: يحيى دولت آبادى
ص١٨٤