بتبريز براى خدمتگذارى وليعهد تا اداره سلطنت بدست رجالى دائر بوده باشد كه بمظفر الدين ميرزا به چشم ناصر الدينشاه نظر نمايند و پس از مشورتى كه شاه با خلوتيان خود مىكند شاهزاده پيرمرد محترم مورد بيمرحمتى شده در موقع ورود بخلوت شاه پاسبان دست رد به سينه او نهاده شاهزاده با رنجش بسيار بطهران بازگشت مينمايد و البته اين پيشنهاد هم بىدستور صدر اعظم نبوده است كه او با شاه صحبت بدارد .
بالجمله لوازم پذيرائى در طهران كاملا فراهم شده خيابانهاى دار الخلافه را كه محل عبور موكب همايونى است زينت داده آئين بستهاند و مقرر است روز بيست و نهم شهر ذى الحجة الحرام موكب مبارك بطهران ورود نمايد .
صدر اعظم با نهايت جدوجهد براى اين روز مشغول تهيه پذيرائى است .
به جهت حضور شاهزادگان و رجال دولت و اعيان و اشراف در باغ شاه بيرون شهر و در باغ گلستان مركز سلطنت نقشهها كشيده تنظيمات مقرر گرديده در صورتى كه نميدانند اين تشريفات بيهوده و اين تداركها بيفايده خواهد بود زيرا كه روز بيست و هشتم بصدر اعظم خبر ميدهند اعليحضرت همايونى الساعه ورود ميفرمايند .
صدر اعظم با كمال حيرت سر از پا نشناخته مهياى سوارى و تشرف حضور همايونى در خارج شهر ميگردد اما پيش از آنكه او سوار شود شاه پياده گشته و صدر اعظم پيش روى درب سردر عمارت كريمخانى به زيارت شاه تشرف حاصل مينمايد .
بديهى است اين رفتار خائفانه كه از وارث تخت و تاج جم بظهور ميرسد تا چه اندازه موجب بر طرف گشتن هيبت و ابهت سلطنت از دلهاى مردم ميگردد .
لوازم تشريفات ورود همايونى ناچيده برچيده مىشود و صدر اعظم باداء وظايف بعد از ورود شاه ميپردازد .
تا چند روز شاه مشغول پذيرفتن علماى اعلام سفراى كرام و محترمين و الا مقام است .
نگارنده كه مظفر الدين شاه را در ايام ولايتعهد از دور ديده در اين موقع در زمره تشرفجويندگان از نزديك ميبينم .
شاه مانند كسى كه در جايگاه عاريت نشسته باشد جلوس نموده جمعى از
حيات يحيى ( فارسى ) — صفحة 157
مساهمون: يحيى دولت آبادى
ص١٥٧