نشست . چون مقصود ميرزا رفت شاه منصور كشته شد ، و [ امير كبير پسرش ] « 1 » زينل ميرزا را از كرمان به قزوين آورد و او در جنگ روم به قتل آمد ، [ و بعد از قتل زينل ميرزا ، قزوين را به برادرش يعقوب ميرزا ] « 2 » دادند .
و بعد از اين وقايع ، امير كبير در سال ست و سبعين و ثمان مائه ( 876 ) به روم رفت و در حدود ارزنجان مقدمهء لشكر رومى [ 545 ] به سردارى خاص مراد رومى پيش آمد و جنگ شد . امير كبير فتح كرد و خاص مراد كشته شد ، و سال ديگر كه با سلطان محمد جنگ شد زينل ميرزا به قتل آمد و حسن بيك شكست يافت « 3 » ، و به جانب گرجى رفت و از آنجا غنيمت كلى به تبريز آورد * ، و به واسطهء شكست رومى غصه كرد ، در شب عيد فطر سنهء اثنى و ثمانين و ثمان مائه وفات يافت ، [ و ] در [ باغ ] نصريه كه عمارت عالى است كه خود ساخته در ميان باغچه دفن كردند . هفت پسر داشت ، اغورلو محمد در اين سال وفات كرد ، « 4 » زينل ميرزا در روم به قتل آمد ، و مقصود ميرزا [ بعد از حسن بيك ] به فرمان برادرش سلطان خليل به قتل آمد . احوال سلطان خليل و يعقوب ميرزا و يوسف ميرزا و مسيح ميرزا خواهد آمد .
ذكر سلطنت سلطان خليل بن حسن بيك
بعد از فوت پدر به سلطنت نشست و ديار بكر به يعقوب [ بيك ] برادرش داد .
« فى التّاريخ »
به سال هشتصد و هشتاد و دو از فضل ربانى * مقرر شد به سلطان ملك و تاج و تخت سلطانى
هامش
( 1 ) . تكميل قياسى بر اساس تاريخ جهان آرا .
( 2 ) . تكميل از لب التواريخ ، ص 362 . متن : به يعقوب ميرزا دادند .
( 3 ) . در كتاب احسن التواريخ موضوع جنگهاى حسن بيك آققويونلو و امپراتورى عثمانى به تفصيل آمده است . ( ر . ك :
همان منبع ، ج 1 ، صص 522 تا 542 ) . اما ، قاضى احمد غفارى در تاريخ جهان آرا در اين باره هيچ اشارهاى نمىكند ، و كتاب ديار بكريه نيز كه از متون تاريخى آن عهد است تنها تا وقايع سال ( 872 ه . ق . ) را شامل است .
( 4 ) . لب التواريخ ، ص 362 ، « اغرلو در اوايل شهور سنهء 882 فوت كرد » .
تاريخ جهان آرا ، ص 253 ، « . . . و هم در آن ايام خبر قتل اغورلو محمد در روم به تبريز رسيده . . . » .