كه خود شاهد بوده ، ثبت كرده است . توضيحات او در اين باره حاوى نكات مهمى است كه ديگر مورخان عصر صفوى هرگز با چنين دقتى بدان نپرداختهاند . « 1 »
بوداق منشى چنان كه خود اظهار مىدارد ، در بعضى اردوكشيهاى قزلباش در ركاب پادشاه صفوى حضور داشته و حوادث جنگ را ديده ، و آن مشاهدات را عينا نقل كرده است . « 2 »
مؤلف ، در اين اثر گاه به مطالبى پرداخته كه به لحاظ مطالعات اقتصادى عصر صفوى داراى نكتههاى قابل توجهى است . او با ديدگاهى نقادانه مقررى اميران و وزيران عصر آق قويونلو و صفويه را در زمان طهماسب اول مقايسه نموده ، و از يك سوى به رشد و افزايش درآمدها در عهد صفوى اشاره دارد ، و از سوى ديگر ، بىاعتبارى پول و عدم وجود امنيت مالى و حقوقى كارگزاران ، و بىعدالتى و ضعف امور ديوانى زمان خود را تصريح مىنمايد . سپس ، براى اثبات اين مدعا وضع خويش را مثال زده كه چندين بار دارايى او از سوى دولت ضبط و مصادره گرديده ، و او را به افلاس كشانيده است . « 3 »
جواهر الاخبار از حيث تعداد اشعار ، كتاب در خور توجهى است . اين اشعار ، شامل مصرع ، بيت ، ابيات و رباعى است ، و متعلق به شعراى قديم و معاصر مؤلف مىباشد .
مانند : فردوسى ، عبد الواسع جبلى ، حافظ شيرازى ، عبد الرحمان جامى ، قاسم گنابادى ، مولانا بنايى ، آهى جغتايى ، فضولى بغدادى و . . . .
بوداق منشى خود نيز از ذوق و طبع شعرى برخوردار بوده ، و ابياتى چند از خود آورده است . « 4 » همچنين ، در اين اثر بيت يا ابياتى بدون نام سرايندهء آن وجود دارد كه به نظر مىرسد اين اشعار نيز از سرودههاى مؤلف است .
سبك نگارش جواهر الاخبار به پيروى از سنت ادبى رايج در عهد صفوى صورت گرفته است ، و از اين جهت در ميان آثار عهد صفوى هيچ رجحانى بر آن مترتب نيست . آرايش عبارات با كلمات مصنوع و ذكر القاب و عناوين و تعارفات بسيار ، و استفاده از آيات و
هامش
( 1 ) . ايضا ، صص 170 - 181 .
( 2 ) . ايضا ، ص 202 .
( 3 ) . ايضا ، صص 117 - 118 .
( 4 ) . ايضا ، ص 101 .