شد از ساقى مرگ عالم خراب * كدويش سرو باده از خون ناب
رايت نصرت آيات از صباح تا عصر جنگ كردند . شيبك خان با پانصد ازبك نامى در حصار كهنه درآمدند ، و راه بيرون رفتن نداشت . برون سلطان تكلو با بعضى امراء از عقب بدان حصار درآمد و با اين پانصد كس جدل كردند تا همه كشته شدند و بر روى هم افتادند و شيبك خان در اين ميانه به قتل آمد كه كسى ندانست ، و در آخر كه تفحص كردند از زير چهل كشته او را بيرون آوردند . قريب ده هزار كس از هر دو جانب به قتل آمد .
عبيد خان با ده هزار [ كس ] روز ديگر به سه چهار فرسخى مرو آمد ، خبر شكست كه به دو رسيد بازگشت ، و خواجه محمود سرخ « 1 » كه وزير بود كليد مرو را آورد و اظهار تشيع كرد و ترتيب يافت ، و تاريخ اين فتح ، « فتح شاه دين پناه » ( 916 ) و تاريخ ديگر « هلاك خرس » ( 916 ) است .
مرو را به دهده بيك داد و هرات به لله بيك ، و شيخ الاسلام هرات را بكشت كه نام [ او ] سيف الدين احمد بن يحيى بن سعد الدين تفتازانى است . « 2 » چون خواجه [ محمود سرخ ] در صحبت شاه عالم مشرف بود يك روزى كاسهء سر شيبك را در طلا گرفته پر مىآوردند [ 580 ] ، و پادشاه در دست به خواجه محمود گفت كه مىدانى اين چيست ؟
گفت ، پادشاه بفرمايد . گفتند كه كاسهء سر شيبك است . جواب داد كه هنوز در اين سر دولت است كه همچو تو پادشاهى در دست دارد . شاه را خوش آمد و به دو انعام و عطا كرد اين رباعى بخواند .
« رباعى »
يا رب جگر خصم تو پر خون بادا * رخسارهء دولت تو گلگون بادا
با آنكه ز حشمتت فزون كس را نيست * هر روز ز روز ديگر افزون بادا
باز شاه فرمودند كه هان محمود چون راندم . گفت ، خوب راندى ، اما كوته راندى .
هامش
( 1 ) . تكملة الاخبار ، ص 50 ، « خواجه محمود ساغرچى » .
( 2 ) . دربارهء وى رجوع شود به : حبيب السير ، ج 4 ، ص 343 .