تعيين و تقرير رفته :
اول عمارت ارض به حكم « و استعمر كم فيها » را به قدر واجب دراينجا كه محل انتفاع از مكاسب و معايش است اعداد اسباب تعيش كرده اكتساب مطاعم و ملابس و مساكن نمايد ، به طريقى كه به سد جوع و ستر عورتى قناعت كند كه قدر واجب و وجه لازم باشد كما قال عز شأنه
« إِنَّ لَكَ أَلَّا تَجُوعَ فِيها وَ لا تَعْرى وَ أَنَّكَ لا تَظْمَؤُا فِيها وَ لا تَضْحى »
تا مساعى و اجتهادات او حكم
« وَ الَّذِينَ جاهَدُوا فِينا »
گرفته به كرامت
« لَنَهْدِيَنَّهُمْ سُبُلَنا » ،
قال عليه الصلاة و السلام « من طلب رزقه على ما سن فهو فى جهاد ، و متى لم يكن كذلك فسعيه [ كان ] هباء منثورا » .
دوم حضرت معبود به حق كما قال اللّه تعالى
« وَ ما خَلَقْتُ الْجِنَّ وَ الْإِنْسَ إِلَّا لِيَعْبُدُونِ »
و آن انقياد و امتثال فرمان ايزدى است در اوامر و نواهى تا بدان امور اولى و احوال عقبى مضبوط و منظم گردد .
سيم مكارم شريعت كه موقوف عليه خليفهء الهى است و آن اقتداء ببارى عز اسمه در انواع سياسات است و قدر و قوت و طاقت بشرى و مكارم شريعت چهار است : حكمت و عدالت و علم و احسان .
و سياست دو نوع است :
اول نسبت با نفس و بدن و اعضاء و جوارح خود را بطاعات و عبادات و اتباع ناموس الهى و افعال ستوده و خصال حميده داشتن از تهذيب نفس و تعديل عمل و تقويم فعل كما قال اللّه سبحانه :
« يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا عَلَيْكُمْ أَنْفُسَكُمْ »
.
دوم سياست غير كه عبارت از كيفيت تعيش و تعامل و تعادل با اهل منزل و مدينه است و هر آفريدهاى كه صلاحيت سياست نفس و بدن و تهذيب اخلاق خويش نداشته باشد از آن غير نتواند ، چنانچه حضرت عزت در مذمت اين طائفه مىفرمايد :
« أَ تَأْمُرُونَ النَّاسَ بِالْبِرِّ وَ تَنْسَوْنَ أَنْفُسَكُمْ »
و استحقاق اين منصب شريف اعنى خلافت جناب جبروت كه سبب ارتقاء و وصول به عالم ملكوت است و استيهال كمال عبادت حى لا يموت كه مستلزم سمو ترتيب و علو منزلت و دخول در جنت صاحبكمال تواند بود كه به طهارت نفس موسوم و وجنات لوح ضميرش باعارت مكارم اخلاق مرقوم باشد و معاطف اذيال احوال خود را از آسيب غبار سيئات و قبائح قولا و فعلا صيانت و حراست واجب و لازم داند و تواند و به حمد اللّه تعالى و كمال الطافه العميمة و اعطافه الجسيمة صفايح صحائف اين روزگار به نقوش مكارم شريعت جبين ( ؟ ) سعادتمندى منقوش است كه از معلم توفيق احاسن آداب آموخته و از خزانهء « من يؤتى الحكمة فقد اوتى خيرا كثيرا » سرمايهء دائم اندوخته و بدين وسايل نفس قدسى صفاتش محل خلافت حضرت ربانى گشته ، وزارت خورشيد آثارش مظهر امامت از قبل بارگاه سبحانى آمده ، شهباز بلند پرواز همت آسمان منقبتش زيردستان را در ظلال شهپر مرحمت و رأفت آورده ، و به همت قضا توان قدر مقدرت رافع مراحل مهمات و دافع آثار ملمات ابناء ايام گشته ، مبانى بدعت مناهى را