و فروغ عقل فطنت پيشه بر صفحات كاينات تافته باشد به تحقيق داند كه دوران اجسام ضعيف عرصهء خاك و اسيران اجرام جسم عالم افلاك موافق علم و ارادت صانع بيچون است و سكون جبال ثابته الاركان و حركت بحار لازمة الجريان مطابق حكمت و مشيّت خالق كن فيكون ذريات ابو البشر در هواى فضاى قضا مانند گوى در خم چوگان سر گردان شده و طبقات ممكنات هنر پرور در پيدا و ناپيدا تقدير او بسان خاشاك در وقت اهتزاز تند باد بهر طرف شتابان ، « هو الذى يسيركم فى البر و البحر » .
بناء على هذا المقدمة المسلمة مسود اين اوراق در هفدهم شهر رجب المرجب سنهء احدى و ثمانين و الف از وطن مألوف و مسكن معهود اعنى حظهء جنت آساى يزد حميت عن الافات به عزم دريافت زيارات عتبات عاليات عرش درجات از راه حويزه و اهواز و بصره سر قدم ساخته روانه گشت و بعد از سر افرازى آن سعادت عظمى كه اهم مطالب و مقاصد بود به بصره معاودت كرد و چند گاه به سببى از اسباب لنگر اقامت انداخت و در ايام توطن در آن بلدهء محروسه فى شهور سنهء اثنى و ثمانين بعد الف افتتاح تحرير اين سواد دست داد . اما قبل از آنكه عدد اجزا از مرتبهء آحاد تجاوز نمايد و زبان خامه صحايف اين نامه را بحليهء تلك عشرة كاملة بيارايد مزاج موفور الابتهاج از قانون اعتدال به منهاج اعتدال عدول نمود و مرض صعب بر بدن استيلا يافته طبيعت را ضعيف ساخت و ساعت به ساعت اسباب آن بيفزود و مدت سه چهار ماه به امتداد كشيد . در آن ناتوانى قايد قدر گريبان جان اين ناتوان گرفته به كشور هندوستان كشيد و به تاريخ شنبه غرّهء رجب المرجب سنهء مزبوره از راه دريا مرتكب سفر پر خطر گرديد و به جهت بعد مسافت پر آفت برّ و بحر و تعب و مشقت از هر باب و حركت و سكون ازين بلاد به آن امصار طى طريق اوقات ضايع ساخته در پانزدهم شهر صفر ختم اللّه بالخير و الظفر سنهء ثمان و ثمانين و الف هجرى بدار الفتح اوجين رسيده ابواب فتوحات بر روى روزگار گشوده گشت و در همان روز به مساعدت بخت فيروز به ملازمت و كورنش پادشاه زادهء فلك اقتدار دودمان حضرت صاحبقرانى كه تحرير نام و القاب نواب كاميابش در مقالهء خامس نگارش يافته رسيد و منظور نظر مرحمت و ملحوظ عين عنايت
جامع مفيدى ( فارسى ) — صفحة 867
مساهمون: ايرج افشار
ص٨٦٧