[ 213 ب ] بسم اللّه الرحمن الرحيم
خاتمه « 1 » در ذكر بدايع غرايب ربع مسكون و عجايب وقايع جهان بوقلمون
بعد از حمد و ثناى صانع جهان غرابت آئين و پس از درود دعاى خاتم انبياء مرسلين نموده مىشود « 2 » كه عجايب ربع مسكون بسيار است و غرايب عالم كن فيكون بىشمار و تحرير جميع آن مقدور بيان بنان نيست و ميسور خامهء مكسور اللسان نى ، و بنابر آنكه صحايف كتاب افادت اياب جامع مفيدى از ذكر بعضى آنها خالى نباشد به مقام تحرير در آورده در چند فصل مرقوم مىنمايد ، انشاء اللّه تعالى وحده العزيز .
هامش
( 1 ) - مؤلف اين قسمت يعنى « خاتمه » را به تقليد از كتاب « حبيب السير » بر كتاب خويش افزوده و تمامى مطالب فصل اول اين قسمت كتاب گاه به تلخيص و گاه عينا مأخوذ از حبيب - السير و مطابق با كتاب اخيرست و حتى در عناوين مطالب هم اختلاف ديده نمىشود . لذا نقل مطالب مذكور ( يعنى غرائب ربع مسكون و عجايب جهان بوقلمون و شرح شهرهاى هفت اقليم و ذكر درياها و ذكر بعضى از غرايب عيون و انهار و ذكر بعضى از جزاير غرايب - مآثر و ذكر بعضى از جبال و ذكر بعضى از آدميان غريبة الاشكال و الافعال و ذكر بعضى از غرايب حكايات جنيان و ذكر بعضى از غرايب اوصاف امور كه نقل است از حيوانات آبى و وحوش و طيور ) را كه عينا در حبيب السير آمده است كم فايده ديد و چاپ مكرر اين مطالب را مفيد فايده ندانست . فقط در مقام تطبيق ميان خاتمهء دو كتاب مورد بحث برآمد و هر جا مطلبى تازه و اضافه بر متن حبيب السير داشت نقل كرد .
فصل اول از خاتمه در نسخهء خطى بريتيش موزيم ميان اوراق 213 ب ببعد تا قرار دارد .
فصل دوم خاتمهء كتاب عينا طبع شده است .
در تطبيق متن حبيب السير چاپ طهران 1333 ( جلد چهارم ) مورد استفاده قرار گرفته است .
( 2 ) - اين عبارت هم عينا مأخوذ از جيب السير است .