و مال آن جماعت گذشت و غايتش آنكه مقرر فرمود كه قوافل و مترددين كه از اطراف و اكناف عالم عبورشان ازين راه مىشد تردد ننمايند و درين باب احكام و ارقام به اسم حكام و عمال ممالك محروسه عز صدور يافت . لاجرم ساكنان آن موضع كه از عبور قوافل صاحب ملك و مال بودند به صد حسرت درآن بيابان ماندند و اين حكم جارى بود تا وقتى كه مسند فرماندهى و سرير پادشاهى عرصهء ايران به وجود خسرو كيوان رفعت جمشيد حشمت سكندر قدرت ، بيت :
فلك كوكبه شاه جمشيد بخت * ملك مرتبه ماه خورشيد تخت
شاه صفى موسوى بهادرخان آرايش يافت تزلزل در بنيان آن حكم افتاد [ 111 الف ] و مردم قدم در وادى آن راه نهادند .
رباط شتران
اين رباط در پنجاه و چهار فرسخى يزد واقع و داخل يزد است . در ازمنهء سابقه قلعهاى در نهايت استحكام از سنگ ساخته در اطراف و جوانب برجهاى عالى ترتيب دادهاند و حمام و مصنعه و دكاكين ساخته و پرداخته بودند . الحال بعضى از ديوارها افتاده و خلل در بنيان ثبات آن راه يافته . و در ما بين « رباط پشت بادام » و « رباط شتران » ريگ روان بسيار و عبور مردم دشوار است . پيك خيال در آن محل راه نمىبرد و وهم دوربين در آن سرزمين راه بيرون شدن ندارد . در افواه مشهور است كه آن ريگ به ريگ ختا اتصال دارد . در ميان ريگ نه ميل ساختهاند كه مردم به آن نشان تردد مىنمايند . بعضى را امير الامراء العظام اللّه وردى خان و برخى را غفران پناه ميرزا معين الدين محمد وزير فارس ساختهاند .
الثالث در ذكر مصانع
مراد از مصنعه آبنبار « 1 » است كه در زمستان آب در آن كرده عباد اللّه در تابستان صرف مىنمايند . و مصانع در اصل شهر و بلوكات بسيار و از حيطهء تعداد
هامش
( 1 ) - [ - آب انبار ]