كنندگان )
( 59 )
( الَّذِينَ صَبَرُوا وَ عَلى رَبِّهِمْ يَتَوَكَّلُونَ )
: ( همان كسانى كه صبر نموده و بر پروردگارشان توكّل مىنمايند )
( غرفه ) يعنى خانه بسيار زيبايى كه در مكان مرتفعى واقع شده باشد ، در اين آيه اجر ايمان و عمل صالح را بيان مىكند اجرى كه مؤمنان پس از مرگ و بازگشت بسوى پروردگار به آن نايل خواهند شد ، و به اين ترتيب مؤمنان را تشويق مىنمايد تا در راه خدا در برابر هر آزار و اذّيتى صبر كنند و وقتى كه اقامهء شعائر دينى بر آنها دشوار و متعسّر گشت ، سرزمين خود را ترك كرده و بسوى سرزمينهاى ديگر مهاجرت كنند و در برابر دشواريها و خستگيهاى ناشى از هجرت صبر و تحمّل به خرج دهند و نيز در اين مسير فقط بر پروردگارشان توكّل و اعتماد نمايند و جميع امور خود را تسليم او كنند .
پس در اين آيه دو خصوصيّت عمدهء مؤمنان را بيان مىكند كه عبارتست از صبر و توكّل .
( 60 )
( وَ كَأَيِّنْ مِنْ دَابَّةٍ لا تَحْمِلُ رِزْقَهَا اللَّهُ يَرْزُقُها وَ إِيَّاكُمْ وَ هُوَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ )
:
( و چه بسيار جنبندهاى كه نمىتواند رزق خود را تأمين كند خدا او و شما را روزى مىدهد و اوست شنواى دانا )
منظور از ( حمل رزق ) ذخيره كردن آن است ، در اين آيه مؤمنانى را كه قصد مهاجرت در راه خدا دارند ، دلگرمى مىدهد كه مبادا از جهت رزق نگران باشند و بدانند كه هر جا بروند روزى آنها را خداوند تأمين مىكند .
به همين جهت مىفرمايد : چه بسيار جنبندگانى كه خود قادر به ذخيره روزى خويش نيستند بلكه خدا روز به روز ، روزى آنها را مىرساند ، شما انسانها نيز هر چند كه روزى را براى خود ذخيره مىكنيد ولى بايد بدانيد كه روزى دهنده خداست و او شنواى دعا و درخواست شما و داناى به حوائج شماست و اقتضاى اين دو نام مبارك آنست كه خلائق را روزى دهد .
[ آيهء ( 69 - 61 ) بيان اينكه زندگى دنيا لهو و لعب مىباشد و زندگى آخرت حيات واقعى است و مژده هدايت براى مجاهدان راه خدا ]
( 61 )
( وَ لَئِنْ سَأَلْتَهُمْ مَنْ خَلَقَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ وَ سَخَّرَ الشَّمْسَ وَ الْقَمَرَ لَيَقُولُنَّ اللَّهُ فَأَنَّى يُؤْفَكُونَ )
: ( و اگر از ايشان بپرسى ، چه كسى آسمانها و زمين را آفريد و چه